Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

ततोथ नवमे वर्षे पित्रोः शुश्रूषणे रतम् । वैश्वानरं गृहपतिं दृष्ट्वा कामचरो मुनिः

tatotha navame varṣe pitroḥ śuśrūṣaṇe ratam | vaiśvānaraṃ gṛhapatiṃ dṛṣṭvā kāmacaro muniḥ

ครั้นถึงปีที่เก้า ฤๅษีผู้เที่ยวไปได้ตามปรารถนา ครั้นเห็นกุมารคฤหปติไวศวานระผู้มุ่งมั่นรับใช้บิดามารดาโดยสิ้นเชิง ก็ได้มาพบเขา

tataḥthereafter
tataḥ:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb): तदनन्तरम् (thereafter)
athathen
atha:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (particle): अनन्तरारम्भसूचक (then/now)
navamein the ninth
navame:
Adhikarana (Location in time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootnavama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे? (agreeing with varṣe), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)
varṣeyear
varṣe:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)
pitroḥof (his) parents
pitroḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन (dual)
śuśrūṣaṇein service/attendance
śuśrūṣaṇe:
Adhikarana (Sphere/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśuśrūṣaṇa (प्रातिपदिक; from √śru with desiderative sense)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)
ratamengaged (in)
ratam:
Karma (Object of seeing/कर्म)
TypeAdjective
Rootrata (प्रातिपदिक; past participial adjective from √ram)
Formकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular); विशेषण (qualifying the person implied)
vaiśvānaramVaiśvānara
vaiśvānaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvaiśvānara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular)
gṛhapatimthe householder/master of the house
gṛhapatim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgṛhapati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular); apposition to vaiśvānaram
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), ‘having seen’
kāmacaraḥmoving at will
kāmacaraḥ:
Karta (Subject qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkāmacara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular); विशेषण (of muniḥ)
muniḥsage
muniḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

Narrator (contextual, Kāśīkhaṇḍa frame traditionally Skanda-to-Agastya)

Listener: Śaunaka and sages (frame) / pilgrims-seekers (implied)

Scene: A serene forest hermitage near Kāśī: young Gṛhapati attentively serving his parents—offering water, arranging seats—while the wandering sage approaches, observing the boy’s devotion.

V
Vaiśvānara
G
Gṛhapati
M
Muni (later identified as Nārada)

FAQs

True dharma begins with devoted service to one’s parents, presented as a visible mark of virtue.

The verse sits in the Kāśīkhaṇḍa setting (Kāśī/Varanasi), though this line itself focuses on household dharma rather than a named tīrtha.

None explicitly; it highlights the discipline of parental service (śuśrūṣā) as a lived vow.