Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

उन्ममाथ रथं चापि तं बाणैर्हृद्यताडयत् । स भग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः

unmamātha rathaṃ cāpi taṃ bāṇairhṛdyatāḍayat | sa bhagnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ

พระนางทรงทำลายรถศึกของเขาและยิงธนูใส่หน้าอกของเขา ด้วยคันธนูที่หัก รถศึกที่พังทลาย ม้าที่ถูกฆ่า และสารถีที่ตายแล้ว เขาจึงหมดหนทางสู้

उन्ममाथshook/overturned
उन्ममाथ:
Kriya (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootमथ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: उत्
रथम्the chariot
रथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (pronoun)
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
अताडयत्struck
अताडयत्:
Kriya (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootताड् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: आ (आताडयत्)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (pronoun)
भग्नधन्वाwith broken bow
भग्नधन्वा:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootभग्न (कृदन्त, √भञ्ज्) + धन्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: यस्य धनुः भग्नम् (whose bow is broken)
विरथःwithout a chariot
विरथः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootविरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: विगतः रथः यस्य (chariotless)
हताश्वःwhose horses were killed
हताश्वः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त, √हन्) + अश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: हताः अश्वाः यस्य (whose horses are slain)
हतसारथिःwhose charioteer was killed
हतसारथिः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त, √हन्) + सारथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: हतः सारथिः यस्य (whose charioteer is slain)

Sūta (contextual deduction)

Tirtha: Setukṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Arrows strike Caṇḍakopa’s chest; chariot splinters; the asura stands ‘viratha’—bow broken, horses and charioteer down—while Ambikā remains poised, lion steady.

A
Ambikā (Devī)
C
Caṇḍakopa (implied continuation)

FAQs

Adharma loses strength when pride and power-symbols are dismantled; Devī’s arrows restore moral order by striking at the ‘heart’ of wrongdoing.

Setu-kṣetra is the narrative setting; the māhātmya frames the region as protected by the Goddess and thus worthy of pilgrimage.

None is directly stated in this verse.