Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 39

देव्यैवमुक्तः पंचास्यो धर्मपुष्करिणीजलम् । निःशेषं च पपौ विप्रा यथा पांसुर्भवेत्तथा

devyaivamuktaḥ paṃcāsyo dharmapuṣkariṇījalam | niḥśeṣaṃ ca papau viprā yathā pāṃsurbhavettathā

ครั้นได้รับบัญชาจากพระเทวี ผู้มีห้าพักตร์นั้นก็ดื่มน้ำแห่งธรรมปุษกรินีจนหมดสิ้น โอ้พราหมณ์ทั้งหลาย—จนดูประหนึ่งเหลือเพียงธุลีผง

देव्याby the Goddess
देव्या:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb)
उक्तःhaving been told/addressed
उक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√vac (वच्) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त/PPP); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (पञ्चास्यः)
पञ्चास्यःthe five-faced one (lion)
पञ्चास्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpañca + āsya (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (पञ्च आस्यानि यस्य); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
धर्मपुष्करिणीजलम्water of the Dharma-lake
धर्मपुष्करिणीजलम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdharma + puṣkariṇī + jala (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (धर्मपुष्करिण्याः जलम्); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
निःशेषम्entirely
निःशेषम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootniḥśeṣa (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial accusative)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
पपौdrank
पपौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√pā (पा)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
विप्राःO brāhmaṇas
विप्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; संबोधन/सम्बोधनार्थे प्रयोगः (हे विप्राः)
यथाas, so that
यथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्ययम् (comparative adverb)
पांसुःdust
पांसुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāṃsu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
भवेत्might become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू)
Formविधिलिङ्-लकारः (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
तथाso, in that way
तथा:
Sambandha (Correlation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formतदनुरूप-अव्ययम् (correlative adverb)

Narrator addressing the audience as “viprāḥ” (brāhmaṇas)

Tirtha: Dharmapuṣkariṇī

Type: kund

Listener: Viprāḥ / Ṛṣis

Scene: The five-mouthed lion drinks the entire tank; the basin lies exposed like dust, with cracked earth and scattered lotus stems—an uncanny stillness before the asura appears.

D
Devī
S
Siṃha (pañcāsya)
D
Dharmapuṣkariṇī

FAQs

When the Divine commands, even nature’s elements yield—signaling the supremacy of dharma over asuric refuge.

Dharmapuṣkariṇī is highlighted as a named tīrtha within Setukhaṇḍa.

None directly; the verse is descriptive, underscoring the tīrtha’s prominence in the episode.