Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38

मृगेंद्र सिंहविक्रांत महावलपराक्रम । धर्मपुष्कीरणीतोयं निःशेषं पीय तां त्वया

mṛgeṃdra siṃhavikrāṃta mahāvalaparākrama | dharmapuṣkīraṇītoyaṃ niḥśeṣaṃ pīya tāṃ tvayā

โอ้จอมแห่งสรรพสัตว์ ผู้ก้าวย่างดุจสิงห์ ผู้มีกำลังและวีรภาพยิ่งใหญ่ จงดื่มน้ำแห่งธรรมปุษกรินีนี้ให้หมดสิ้นด้วยเถิด

मृगेन्द्रO lord of beasts
मृगेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmṛga + indra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (मृगाणाम् इन्द्रः); पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (8th/Vocative), एकवचनम्
सिंहविक्रान्तO one with lion-like stride/valor
सिंहविक्रान्त:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootsiṃha + vikrānta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (सिंहस्य विक्रान्तम् इव); पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
महावलपराक्रमO one of great strength and prowess
महावलपराक्रम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootmahā + bala + parākrama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (महच्च बलं यस्य पराक्रमः); पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
धर्मपुष्करिणीof the Dharma-lake
धर्मपुष्करिणी:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdharma + puṣkariṇī (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (धर्मस्य पुष्करिणी); स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-सम्बन्धः (genitive relation) (समासपूर्वपद), एकवचनम्; (तोयम् इत्यस्य विशेषण-सम्बन्ध)
तोयम्water
तोयम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottoya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
निःशेषम्entirely, without remainder
निःशेषम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootniḥśeṣa (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial accusative)
पीयdrink
पीय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√pā (पा)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
ताम्that (water)
ताम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; (तोयम् इत्यस्य अन्वयः)
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Caṇḍikā/Durgā addressing her lion mount

Tirtha: Dharmapuṣkariṇī

Type: kund

Listener: Viprāḥ / Ṛṣis

Scene: Devī points toward the sacred tank; the lion, addressed as mṛgendra, prepares to drink the entire reservoir—an impossible act rendered plausible by divine command.

C
Caṇḍikā
S
Siṃha
D
Dharmapuṣkariṇī

FAQs

Sacred geography is not merely backdrop; tīrtha waters participate in the drama of dharma’s restoration.

Dharmapuṣkariṇī (Dharmapuṣkīraṇī), explicitly named as a sacred water-body.

No human ritual is prescribed; the verse narratively highlights the potency/role of the tīrtha’s water.