Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 26

ततः पानवशा न्मत्ता जहासारुणलोचना । महिषः सोऽपि गर्वेण शृंगाभ्यां पर्वतोत्करान्

tataḥ pānavaśā nmattā jahāsāruṇalocanā | mahiṣaḥ so'pi garveṇa śṛṃgābhyāṃ parvatotkarān

แล้วด้วยอำนาจแห่งสุรา นางก็เมามายและหัวเราะ ดวงตาแดงเรื่อเรืองรอง ส่วนอสูรควายนั้นก็พองด้วยทิฐิ ใช้เขายกกองภูผาแล้วเหวี่ยงขึ้นไป

ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/adverb)
पानवशाoverpowered by drink
पानवशा:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण) (of ‘मत्ता’)
TypeAdjective
Rootपानवश (प्रातिपदिक: पान + वश)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘पानस्य वशे’ (under the sway of drink)
मत्ताintoxicated
मत्ता:
Karta (Subject/कर्ता) (implicit ‘सा’)
TypeAdjective
Rootमद् (धातु) → मत्त (कृदन्त/क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उन्मत्ता’
जहासshe laughed
जहास:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootहस् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अरुणलोचनाred-eyed
अरुणलोचना:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण) (of the subject)
TypeAdjective
Rootअरुणलोचना (प्रातिपदिक: अरुण + लोचना)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अरुणे लोचने यस्याः’
महिषःthe buffalo (demon)
महिषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता) (apposition to ‘महिषः’)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso; even
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): ‘also/even’
गर्वेणwith pride
गर्वेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
शृंगाभ्याम्with (his) two horns
शृंगाभ्याम्:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशृंग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन
पर्वतोत्करान्heaps/masses of mountains
पर्वतोत्करान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वतोत्कर (प्रातिपदिक: पर्वत + उत्कर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Narrator (Purāṇic narrator; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha: Setukṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis / tīrtha-seekers (contextual)

Scene: Bhadrakālī, eyes red, laughing in intoxication; Mahīṣāsura in buffalo form, prideful, lifting and flinging mountain-heaps with his horns.

B
Bhadrakālī
M
Mahīṣāsura

FAQs

Intoxication and pride amplify chaos; the Purāṇas portray such excess as the prelude to downfall when opposed to divine order.

The Setu sacred landscape is the broader setting; the episode contributes to Setu’s māhātmya by presenting it as a theater of divine protection.

None; the verse is descriptive, emphasizing the demon’s pride and the goddess’s fierce readiness.