Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 77

निवृत्तस्तेन विप्रेंद्रैर्बांधवैरपि दूष्यसे । स परीक्षिन्महाराजो यद्यपि क्ष णजीवितः

nivṛttastena vipreṃdrairbāṃdhavairapi dūṣyase | sa parīkṣinmahārājo yadyapi kṣa ṇajīvitaḥ

เพราะท่านหันกลับจากหน้าที่ ท่านจึงถูกตำหนิโดยพราหมณ์ผู้ประเสริฐและแม้แต่ญาติของตนเอง ส่วนมหาราชาปรีกษิตนั้น แม้ชีวิตจะเหลือเพียงชั่วขณะ,—

निवृत्तःhaving turned back; withdrawn
निवृत्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootनि + वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘returned/withdrawn’
तेनby that; because of that
तेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
विप्रेन्द्रैःby the chief Brahmins
विप्रेन्द्रैः:
Kartr-karana (Agent group/कर्तृ-समूह)
TypeNoun
Rootविप्रेन्द्र (प्रातिपदिक) = विप्र + इन्द्र
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (विप्राणाम् इन्द्राः)
बान्धवैःby relatives
बान्धवैः:
Kartr-karana (Agent group/कर्तृ-समूह)
TypeNoun
Rootबान्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
दूष्यसेyou are blamed
दूष्यसे:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदूष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे अर्थः ‘you are blamed/defiled’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
परीक्षित्Parīkṣit
परीक्षित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरीक्षित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper noun)
महाराजःthe great king
महाराजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक) = महा + राज
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् राजा)
यद्यपिalthough
यद्यपि:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootयदि + अपि (अव्यय)
Formअव्यय; अव्ययीभावार्थे संयोजक (concessive: although)
क्षणजीवितःshort-lived; with life only for a moment
क्षणजीवितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षणजीवित (प्रातिपदिक) = क्षण + जीवित
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (क्षणं जीवितं यस्य/क्षण-जीवितः)

Not explicit in snippet (Setukhaṇḍa narrative voice; admonition)

Tirtha: Setukṣetra

Type: kshetra

Listener: sages/pilgrims

Scene: Brāhmaṇa elders and kinsmen confront a physician/guardian who has retreated; Parīkṣit is shown with the aura of imminent death, yet dignified.

P
Parīkṣit

FAQs

Neglecting responsibility invites moral accountability from both spiritual authorities and one’s community.

None is named in this line; it continues the Setukhaṇḍa ethical discourse.

None.