Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

ब्रह्मापि हरिणो भूत्वा तया रन्तुमनास्तदा । गच्छतीमनुयातिस्म हरिणीरूपधारिणीम्

brahmāpi hariṇo bhūtvā tayā rantumanāstadā | gacchatīmanuyātisma hariṇīrūpadhāriṇīm

แล้วพระพรหมก็ทรงแปลงเป็นกวางตัวผู้ ด้วยพระทัยใคร่จะเริงเล่นกับนาง จึงติดตามนางกวางผู้ทรงแปลงกายไปทุกย่างก้าว

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)
हरिणःa stag/deer
हरिणः:
Karta (Apposition/कर्तृसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); having become
तयाwith her
तया:
Sahakarana (Instrument/सहकारण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
रन्तुमनाःdesirous to sport
रन्तुमनाः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootरन्तुम् (√रम् तुमुन्) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (रन्तुम् इच्छति इति—one whose mind is to sport)
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
गच्छतीम्(her) going
गच्छतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootगच्छत् (कृदन्त; √गम् शतृ)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (present active participle)
अनुयातिfollowed
अनुयाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु√या (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्म(indeed/used to)
स्म:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formअव्यय; भूतार्थे/स्मरणार्थे पदपूरक (past-tense marker with imperfect)
हरिणीरूपधारिणीम्the one bearing a doe’s form
हरिणीरूपधारिणीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहरिणी + रूप + धारिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हरिण्याः रूपं धारयति इति)

Sūta

Listener: viprāḥ (brāhmaṇas)

Scene: Brahmā assumes the form of a stag and follows the doe through a forested celestial landscape; the chase symbolizes disorder in the cosmic hierarchy.

B
Brahmā

FAQs

Unchecked desire leads to degradation and pursuit; Purāṇic narrative uses dramatic imagery to caution against adharma.

The verse is part of the origin-story thread connected to Gandhamādana and the later tīrtha-māhātmya.

None.