Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

अनंतवासुकिमुखान्विषदर्पसमन्वितान् । एकदा तु भगिन्यौ ते कद्रूश्च विनता तथा

anaṃtavāsukimukhānviṣadarpasamanvitān | ekadā tu bhaginyau te kadrūśca vinatā tathā

ในหมู่นั้นมีอนันตะ วาสุกี และอื่น ๆ—เหล่านาคผู้เปี่ยมด้วยพิษและทิฐิ วันหนึ่งพี่น้องสตรีทั้งสอง คือ กัทรูและวินตา (ได้มาพบกันในคราวหนึ่ง)

अनन्तवासुकिमुखान्(serpents) headed by Ananta and Vāsuki
अनन्तवासुकिमुखान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअनन्त + वासुकि + मुख (प्रातिपदिके)
Formद्वन्द्व-समास (अनन्त-वासुकि-मुखाः = Ananta, Vāsuki, and others headed by them), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन
विषदर्पसमन्वितान्endowed with venom and pride
विषदर्पसमन्वितान्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootविष + दर्प + समन्वित (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (‘विषदर्पेण समन्विताः’), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifier of previous object)
एकदाonce
एकदा:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootएकदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोध (but/indeed)
भगिन्यौthe two sisters
भगिन्यौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन (Dual)
तेthose
ते:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषण (of भगिन्यौ)
कद्रूःKadrū
कद्रूः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकद्रू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विवचन-समुच्चयार्थे (one of the two)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
विनताVinatā
विनता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविनता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विवचन-समुच्चयार्थे (the other)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अनुक्रमसूचक

Narrator (Purāṇic narrator in Setukhaṇḍa context; exact speaker not explicit in the snippet)

Tirtha: Setukṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/audience

Scene: A procession-like tableau of countless serpents with jeweled hoods—Ananta majestic and calm, Vāsuki prominent—yet with an undercurrent of pride; Kadrū and Vinatā together, foreshadowing rivalry.

A
Ananta
V
Vāsuki
K
Kadrū
V
Vinatā

FAQs

It cautions that power (venom) mixed with ego (pride) becomes a cause for adharma and conflict.

Setu/Rāmeśvaram is the broader section’s sacred geography, but this verse itself is narrative setup.

None in this verse.