Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 9

प्रतिश्रुत्य दुरात्मानो न प्रयच्छंति ये नराः । कपे सृगालयोनिं ते प्राप्नुवंत्यतिकुत्सिताम्

pratiśrutya durātmāno na prayacchaṃti ye narāḥ | kape sṛgālayoniṃ te prāpnuvaṃtyatikutsitām

ดูก่อนกปิ! ชนผู้มีใจชั่ว เมื่อให้คำมั่นแล้วไม่ให้ทาน ย่อมไปสู่ครรภ์สุนัขจิ้งจอกอันน่ารังเกียจยิ่ง

प्रतिश्रुत्यhaving promised
प्रतिश्रुत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootprati-√śru (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), उपसर्गः प्रति-; अर्थः ‘प्रतिज्ञां कृत्वा/श्रुत्वा’
दुरात्मानःevil-minded (persons)
दुरात्मानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdur-ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (दुरः आत्मा यस्य/दुरात्मा)
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
प्रयच्छन्तिgive
प्रयच्छन्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√yam (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘प्रयच्छति’ = ददाति
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
नराःmen
नराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
कपेO monkey
कपे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkapi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
सृगालयोनिम्a jackal-womb/birth as a jackal
सृगालयोनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsṛgāla-yoni (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सृगालस्य योनिः)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
प्राप्नुवन्तिattain
प्राप्नुवन्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√āp (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
अतिकुत्सिताम्most contemptible
अतिकुत्सिताम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootati-kutsita (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (योनिम्) ; उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुषः (अत्यन्तं कुत्सिता)

Sṛgāla (jackal)

Tirtha: Setu/Setubandha (contextual frame)

Type: kshetra

Listener: Plavaṅgama/Kapi (monkey) addressed

Scene: A moral tableau: a man who promised a gift turns away empty-handed; a brāhmaṇa stands calm yet grave; behind, the shadowy form of a jackal symbolizes karmic descent; the setting hints at a coastal tīrtha with pilgrims and banners of vows.

P
Pratiśruti
D
Dāna
S
Sṛgāla-yoni

FAQs

A promise binds morally; breaking a vowed gift is treated as a serious adharma with painful rebirth.

The Setu-khaṇḍa’s pilgrimage framework is the setting; the verse itself emphasizes dharma rather than naming a specific tirtha.

Do not retract pledged dāna; fulfil what has been promised.