Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 71

अनंतफलदा ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा । इति दत्त्वा वरं तस्मै धर्मतीर्थाय शंकरः

anaṃtaphaladā jñeyā nātra kāryā vicāraṇā | iti dattvā varaṃ tasmai dharmatīrthāya śaṃkaraḥ

จงรู้เถิดว่าเป็นที่ให้ผลอันไม่สิ้นสุด—ที่นี่ไม่จำเป็นต้องไตร่ตรองเลย ครั้นประทานพรแก่ธรรมทีรถะแล้ว พระศังกระก็ทรงยุติวาจา

अनन्तफलदाgiver of endless fruits (merits)
अनन्तफलदा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अनन्तस्य फलानि ददाति इति)
ज्ञेयाshould be known
ज्ञेया:
Predicate (Vidheyā/विधेय)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु)
Formकृदन्त (भाव्य/gerundive), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be known)
not
:
Modifier (Nishedha/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
कार्याnecessary
कार्या:
Predicate (Vidheyā/विधेय)
TypeAdjective
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be done/necessary)
विचारणाdeliberation, inquiry
विचारणा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविचारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus
इति:
Discourse marker (Iti/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदा (धातु)
Formकृदन्त—क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having given)
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
धर्मतीर्थायto the sacred ford of Dharma
धर्मतीर्थाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (धर्मस्य तीर्थम्)
शंकरःŚaṅkara (Śiva)
शंकरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Narrator (contextual, summarizing Śaṅkara’s boon)

Tirtha: Dharma-tīrtha (associated with Dharmapuṣkariṇī)

Type: kund

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard frame, implied)

Scene: Śaṅkara, serene and authoritative, grants a boon to the personified Dharma-tīrtha; the tīrtha is suggested by a lotus-lined pond and ascetics witnessing the proclamation.

Ś
Śaṅkara
D
Dharmatīrtha
D
Dharmapuṣkariṇī

FAQs

The Purāṇa asserts unwavering confidence in tīrtha-mahima: certain holy places are declared intrinsically and endlessly meritorious.

The Dharma-tīrtha identified as Dharmapuṣkariṇī in the Setukhaṇḍa context.

No specific ritual is detailed; the verse functions as a merit declaration encouraging pilgrimage and reverent engagement with the tīrtha.