Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 12

फुल्लग्रामसमीपे च तथा क्षीरसरोंतिके । धर्म पुष्करिणीतीरे सोऽतप्यत महत्तपः

phullagrāmasamīpe ca tathā kṣīrasaroṃtike | dharma puṣkariṇītīre so'tapyata mahattapaḥ

ใกล้หมู่บ้านฟุลละ และใกล้สระชื่อ กษีระ-สรัส ณ ริมฝั่งธรรม-ปุษกรินี ท่านได้บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่

फुल्लग्रामसमीपेnear Phullagrāma
फुल्लग्रामसमीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootफुल्लग्राम (प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (फुल्लग्रामस्य समीपे)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयवाचक अव्यय (adverb)
क्षीरसरःof the Milk-lake
क्षीरसरः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootक्षीरसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन (पदं ‘…अन्तिके’ इत्यस्य सम्बन्धे)
अन्तिकेnear
अन्तिके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
धर्मDharma (name/epithet)
धर्म:
Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; संबोधन/प्रथमा-प्रयोगः (पाठभेदे ‘धर्मः’)
पुष्करिणीतीरेon the bank of the pond
पुष्करिणीतीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुष्करिणी (प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुष्करिण्याः तीरे)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अतप्यतperformed austerity
अतप्यत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘तपः’ इत्यस्य विशेषणम्
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (contextual deduction)

Tirtha: Kṣīra-saras and Dharma-puṣkariṇī (near Phulla)

Type: kund

Listener: brāhmaṇas

Scene: A lush sacred pond (puṣkariṇī) with lotus blooms, a nearby milky-hued lake (Kṣīra-saras) shimmering, small village huts of Phulla in the distance, and Gālava performing tapas under a tree on the bank.

P
Phulla-grāma
K
Kṣīra-saras
D
Dharma-puṣkariṇī
G
Gālava

FAQs

Holy waters and disciplined tapas together form a Purāṇic pathway: place supports practice, and practice reveals the place’s deeper power.

Dharma-puṣkariṇī and the nearby Kṣīra-saras within the Setu sacred geography.

Tapas (austerity) is highlighted; the verse implies choosing sanctified banks/ponds as a seat for spiritual discipline.