Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 76

समुद्र उवाच । नमामि ते राघव पादपंकजं सीतापते सौख्यद पादसेवनात् । नमामि ते गौतमदारमोक्षजं श्रीपादरेणुं सुरवृन्दसेव्यम्

samudra uvāca | namāmi te rāghava pādapaṃkajaṃ sītāpate saukhyada pādasevanāt | namāmi te gautamadāramokṣajaṃ śrīpādareṇuṃ suravṛndasevyam

มหาสมุทรกล่าวว่า: “ข้าขอนอบน้อมแด่บาทบงกชของพระองค์ โอ้ราฆวะ โอ้พระสวามีแห่งสีตา การปรนนิบัติพระบาทประทานสุขสิริมงคล ข้าขอนอบน้อมแด่ธุลีศรีพระบาท อันหมู่เทวะบูชา และเลื่องลือว่าเป็นเหตุให้ภริยาของโคตมะพ้นจากคำสาป”

समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नमामिI bow to
नमामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formलट्-लकार (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तेto you/your
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative singular) सर्वनाम; अत्र चतुर्थी (to you) प्रायः
राघवO Rāghava
राघव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन (Vocative)
पादपङ्कजम्lotus-feet
पादपङ्कजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + पङ्कज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पादस्य पङ्कजम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सीतापतेO husband of Sītā
सीतापते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सीतायाः पतिः), पुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन
सौख्यदO giver of happiness
सौख्यद:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसौख्य (प्रातिपदिक) + द (दा धातु, क्विप्/कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सौख्यं ददाति इति), पुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन (पाठानुसार)
पादसेवनात्from serving (your) feet
पादसेवनात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + सेवन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पादस्य सेवनम्), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
नमामिI bow to
नमामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-एकवचन (Dative singular)
गौतमदारमोक्षजम्born of (the act of) freeing Gautama’s wife (Ahalyā)
गौतमदारमोक्षजम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगौतम (प्रातिपदिक) + दार (प्रातिपदिक) + मोक्ष (प्रातिपदिक) + ज (जन् धातु, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (गौतमस्य दाराणां मोक्षात् जातम्/मोक्षजम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to रेणुम्/पादपङ्कजम्)
श्रीपादरेणुम्the dust of (your) auspicious feet
श्रीपादरेणुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + रेणु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्रियः/श्रीमतः पादस्य रेणुः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुरवृन्दसेव्यम्worthy of service by hosts of gods
सुरवृन्दसेव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुर (प्रातिपदिक) + वृन्द (प्रातिपदिक) + सेव्य (सेव् धातु, यत् कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (सुरवृन्दैः सेव्यम्), यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

Samudra (Ocean)

Tirtha: Setu-kṣetra (primary context); Ahalyā-uddhāra-smṛti tīrtha (allusive)

Type: kshetra

Listener: Rāghava (Rāma); overheard by brāhmaṇas via narrator

Scene: Sāgara recites a formal stotra, bowing to Rāma’s lotus-feet; a visionary vignette may show Ahalyā’s release as a secondary panel, while devas hover to honor the pāda-reṇu.

S
Samudra (Ocean)
R
Rāma (Rāghava)
S
Sītā
G
Gautama
A
Ahalyā
D
Devas (sura-vṛnda)

FAQs

Devotion to the Lord’s feet is portrayed as a direct cause of welfare and even liberation—purifying the fallen and humbling the mighty.

Setu/Rāmeśvaram’s sacred seascape, where the ocean itself becomes a devotee praising Rāma.

Implicitly, pāda-sevā and stuti (service and praise) are upheld as devotional practices; no external rite is specified.