Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 21

कक्षीवानुवाच । अहं गृहं प्रयास्यामि कुर्वनुज्ञां महामुने । अवलोक्य कृपादृष्ट्या मां रक्षोदंक सांप्रतम् । उदंकस्त्वेव मुदितः कक्षीवंतमथाब्रवीत्

kakṣīvānuvāca | ahaṃ gṛhaṃ prayāsyāmi kurvanujñāṃ mahāmune | avalokya kṛpādṛṣṭyā māṃ rakṣodaṃka sāṃpratam | udaṃkastveva muditaḥ kakṣīvaṃtamathābravīt

กักษีวานกล่าวว่า “บัดนี้ข้าจะกลับเรือนตน ขอท่านมหามุนีโปรดประทานอนุญาตเถิด โอ้อุทังคะ โปรดทอดพระเนตรด้วยสายตาเมตตา แล้วคุ้มครองข้าในกาลนี้” ครั้นแล้วอุทังคะผู้ยินดีจึงตอบกักษีวาน

कक्षीवान्Kakṣīvān
कक्षीवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकक्षीवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Mas., Nom., Sg.)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg.)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (1st pers. pronoun, Nom., Sg.)
गृहंhome
गृहं:
Gati/Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Acc., Sg.)
प्रयास्यामिI shall go
प्रयास्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलृट् (simple future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन (1st sg.)
कुर्वन्doing / making
कुर्वन्:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Mas., Nom., Sg.)
अनुज्ञांpermission
अनुज्ञां:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअनुज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Feminine, Acc., Sg.)
महामुनेO great sage
महामुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (Mas., Voc., Sg.)
अवलोक्यhaving looked
अवलोक्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootअव + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
कृपादृष्ट्याwith a compassionate glance
कृपादृष्ट्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Feminine, Instr., Sg.)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (1st pers. pronoun, Acc., Sg.)
रक्षprotect
रक्ष:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन (2nd sg.)
उदंकO Udaṃka
उदंक:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootउदंक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (Mas., Voc., Sg.)
सांप्रतम्now, at present
सांप्रतम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
उदंकःUdaṃka
उदंकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउदंक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Mas., Nom., Sg.)
तुbut
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विभेदबोधक निपात (adversative particle ‘but’)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (restrictive/emphatic particle)
मुदितःpleased, delighted
मुदितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुदित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Mas., Nom., Sg.)
कक्षीवंतम्Kakṣīvān
कक्षीवंतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकक्षीवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Mas., Acc., Sg.)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भबोधक (then/now)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg.)

Kakṣīvān (direct speech); narration continues with Udaṅka’s response

Scene: Kakṣīvān bows and requests leave; the guru Udaṅka looks upon him with compassionate eyes, raising a hand in blessing; the disciple’s travel bundle indicates imminent departure.

K
Kakṣīvān
U
Udaṅka

FAQs

Departure from the guru is done with reverence—seeking permission, blessings, and protective grace.

Not named here; the following verses introduce Rāmasetu and related tīrthas.

None explicitly; it reflects the dharmic etiquette of seeking anujñā and āśīrvāda.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App