Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 92

भुक्त्वा वाचमनं यच्च जलं पतति भूतले । ब्राह्मणानां तथैवान्ये तेन तृप्तिं प्रयांति वै

bhuktvā vācamanaṃ yacca jalaṃ patati bhūtale | brāhmaṇānāṃ tathaivānye tena tṛptiṃ prayāṃti vai

เมื่อรับประทานแล้ว น้ำอาจมนะที่ตกลงสู่พื้นดิน ด้วยน้ำนั้นเองพราหมณ์ทั้งหลาย และผู้อื่นด้วย ย่อมได้รับความอิ่มเอมในโลกเร้นลับ

भुक्त्वाhaving eaten
भुक्त्वा:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Root√भुज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive): ‘having eaten’
वाचमनम्ācamana (sipping water ritual)
वाचमनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाचमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)
and
:
Sambandha/Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
जलम्water
जलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
पततिfalls
पतति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
भूतलेon the ground
भूतले:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
ब्राह्मणानाम्of the brāhmaṇas
ब्राह्मणानाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्
तथाthus
तथा:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus/so’)
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
तेनby that/thereby
तेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; सर्वनाम
तृप्तिम्satisfaction
तृप्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रयान्तिattain/go to
प्रयान्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √या (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
वैindeed
वै:
Sambandha/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (assertive particle)

Unspecified (Purāṇic instructor voice in Dharmāraṇya context)

Scene: A brāhmaṇa after a meal performs ācamana; a few drops fall to the ground and transform subtly into luminous nourishment reaching unseen ancestors hovering nearby.

B
Brāhmaṇa
Ā
Ācamana

FAQs

Even small ritual acts, when performed with dharmic awareness, carry subtle efficacy and contribute to satisfaction of beings connected to the rite.

Dharmāraṇya is the implied sacred venue where ritual actions are taught and magnified in merit.

The verse references ācamana after eating and indicates its ritual consequence when water falls to the ground.