Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 57

प्रतिपद्दर्शषष्ठीषु नवम्यां रविवासरे । दंतानां काष्ठसंयोगो दहेदासप्तमं कुलम्

pratipaddarśaṣaṣṭhīṣu navamyāṃ ravivāsare | daṃtānāṃ kāṣṭhasaṃyogo dahedāsaptamaṃ kulam

ในวันปฏิปทา (ขึ้น ๑ ค่ำ), วันดัรศะ/อมาวาสยา (วันเดือนดับ), วันขึ้นหรือแรม ๖ ค่ำ, วัน ๙ ค่ำ และวันอาทิตย์—การใช้กิ่งไม้เป็นไม้ขัดฟันกับฟัน กล่าวกันว่าย่อมเผาผลาญวงศ์สกุลถึงเจ็ดชั่วคน

प्रतिपत्the first lunar day (pratipad)
प्रतिपत्:
Samānādhikaraṇa within list (enumerative)
TypeNoun
Rootप्रतिपद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (नामरूपेण; तिथिनाम)
दर्शnew-moon day (darśa)
दर्श:
Samānādhikaraṇa within list
TypeNoun
Rootदर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (तिथिनाम; अमावास्या/दर्श)
षष्ठीषुon the sixth lunar days
षष्ठीषु:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootषष्ठी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; तिथिनाम
नवम्याम्on the ninth lunar day
नवम्याम्:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनवमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; तिथिनाम
रविवासरेon Sunday
रविवासरे:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरवि + वासर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः: तत्पुरुष (रवेः वासरः)
दंतानाम्of the teeth
दंतानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
काष्ठसंयोगःcontact with a stick/wood (for teeth)
काष्ठसंयोगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाष्ठ + संयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः: षष्ठी-तत्पुरुष (काष्ठस्य संयोगः)
दहेत्would burn/destroy
दहेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
up to
:
Limit marker (पर्यन्त)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/पर्यन्तवाचक (up to)
सप्तमम्seventh
सप्तमम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कुलम् इति विशेष्ये
कुलम्family/lineage
कुलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Sūta (deduced, Brāhma Khaṇḍa narration style)

Scene: A calendar-like depiction: lunar phases and a sun emblem for Sunday; a devotee refrains from using a tooth-stick, hands folded in restraint, choosing alternative cleansing.

P
Pratipad
D
Darśa (Amāvāsyā)
Ṣaṣṭhī
N
Navamī
R
Ravivāra
D
Dantakāṣṭha

FAQs

Dharma extends to time-discipline: certain acts are regulated by sacred calendrical sensitivity.

None; the verse concerns tithi-vāra (lunar-day and weekday) prohibitions.

Avoid using a wooden tooth-stick on pratipad, amāvāsyā, ṣaṣṭhī, navamī, and on Sundays.