Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 16

कुंकुमादिभिरभ्यर्च्य श्रीमात्रे भक्तिपूर्वकम् । वितशाठ्यं न कुर्वीत कुले संततिवृद्धये

kuṃkumādibhirabhyarcya śrīmātre bhaktipūrvakam | vitaśāṭhyaṃ na kurvīta kule saṃtativṛddhaye

เมื่อบูชาพระศรีมาตฤด้วยกุมกุมะและสิ่งอื่น ๆ ด้วยศรัทธาภักดีแล้ว ไม่พึงคดโกงในค่าใช้จ่ายหรือของถวาย เพื่อความเจริญแห่งสืบสกุล

कुङ्कुमादिभिःwith vermilion etc.
कुङ्कुमादिभिः:
Karaṇa (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootकुङ्कुम (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; आदि-समासः—कुङ्कुमं च आदयः च (etc.); तृतीया—साधन/उपकरण
अभ्यर्च्यhaving worshipped
अभ्यर्च्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootअभि+अर्च् (धातु) → अभ्यर्च्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वक्रिया (having worshipped)
श्रीमात्रेto the revered Mother
श्रीमात्रे:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootश्रीमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन; श्रीः माता यस्याः/या (honored mother; Lakṣmī-like mother)
भक्तिपूर्वकम्devoutly
भक्तिपूर्वकम्:
Prakāra (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootभक्ति (प्रातिपदिक) + पूर्वक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव—क्रियाविशेषण (adverbial): भक्त्या पूर्वं/भक्त्या सह (with devotion)
वितशाठ्यम्deceit/duplicity
वितशाठ्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवित (प्रातिपदिक) + शाठ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शाठ्यं वितम्/विततं (extended deceit)
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय—निषेध (negation particle)
कुर्वीतshould do
कुर्वीत:
Vidhi (Prohibition with na/निषेधविधि)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
कुलेin the family
कुले:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
संततिवृद्धयेfor the increase of progeny
संततिवृद्धये:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootसंतति (प्रातिपदिक) + वृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—संततेः वृद्धिः (increase of progeny)

Skanda (deduced from section context)

Ś
Śrīmātṛ

FAQs

Ritual merit depends on sincerity; devotion without deceit supports harmony and continuity in family life.

No named tīrtha is praised in this verse; it is a dharma injunction within the Dharmāraṇya frame.

Devotional worship of Śrīmātṛ with kuṅkuma etc., coupled with an ethical rule: do not cheat or be miserly in what is offered.