Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 24

ततः प्राहांजनीपुत्रः संप्राप्ते हि कलौ द्विजाः । नागमिष्याम्यहं तत्र मुक्त्वा रामेश्वरं शिवम्

tataḥ prāhāṃjanīputraḥ saṃprāpte hi kalau dvijāḥ | nāgamiṣyāmyahaṃ tatra muktvā rāmeśvaraṃ śivam

แล้วบุตรแห่งอัญชนีกล่าวว่า “โอ้ทวิชะทั้งหลาย ครั้นเมื่อกาลียุคมาถึง เราจักไม่ไปที่นั่น โดยละพระศิวะผู้สถิต ณ ราเมศวรไว้เบื้องหลัง”

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikaraṇa (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — 'then/thereafter'
प्राहsaid, spoke
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आञ्जनीपुत्रःthe son of Añjanī (Hanumān)
आञ्जनीपुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआञ्जनी + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आञ्जन्याः पुत्रः)
संप्राप्तेupon the arrival (of)
संप्राप्ते:
Adhikaraṇa (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + आप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), सप्तमी (7th), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; 'when (it) has arrived'—सप्तमी absolute (locative absolute)
हिindeed, for
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — emphasis/indeed
कलौin the Kali age
कलौ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
द्विजाःO twice-born (brāhmaṇas)
द्विजाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध) — negation
आगमिष्यामिI shall come
आगमिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण) — 'there'
मुक्त्वाhaving left, abandoning
मुक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootमुच् (धातु) → मुक्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (पूर्वकाल क्रिया) — absolutive/gerund
रामेश्वरम्Rāmeśvara
रामेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रामस्य ईश्वरः)
शिवम्Śiva
शिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Añjanīputra (Hanumān)

Tirtha: Rāmeśvara (Setu-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: dvijāḥ (brāhmaṇas/sages)

Scene: Añjanīputra (Hanumān) addresses assembled brāhmaṇas, declaring that in Kali-yuga he will not proceed there, remaining devoted to Śiva at Rāmeśvara; the mood is solemn, vow-like, with the sea-setu landscape implied.

H
Hanumān
A
Añjanī
K
Kali-yuga
R
Rāmeśvara
Ś
Śiva

FAQs

Devotional allegiance to a consecrated form of Śiva at a famed tīrtha is portrayed as a binding sacred duty, especially as ages decline.

Rāmeśvara (Rāmeśvaram) is explicitly mentioned, highlighting Śiva’s presence there and its enduring sanctity.

No explicit ritual is stated; the emphasis is on not abandoning the sacred charge connected with Rāmeśvara-Śiva.