Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 75

उत्पपातासनात्तूर्णं ससैन्यो गतचेतनः । धावतः सर्वभृत्यास्तं ये चान्ये तानुवाच सः

utpapātāsanāttūrṇaṃ sasainyo gatacetanaḥ | dhāvataḥ sarvabhṛtyāstaṃ ye cānye tānuvāca saḥ

เขากระโจนลุกจากที่นั่งโดยฉับพลัน พร้อมด้วยกองทัพ ใจฟุ้งพล่านหวั่นไหว ครั้นบรรดาบริวารทั้งปวงและผู้อื่นพากันวิ่งตาม เขาจึงกล่าวแก่พวกเขา

utpapātahe sprang up
utpapāta:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootut-pat (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
āsanātfrom the seat
āsanāt:
Apadana (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootāsana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन
tūrṇamquickly
tūrṇam:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottūrṇam (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम्
sa-sainyaḥwith his army
sa-sainyaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय/उपसर्गार्थ) + sainya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (स + सैन्यः = सेनासहितः)
gata-cetanaḥout of his senses
gata-cetanaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootgata (कृदन्त; √gam धातु) + cetana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य चेतना गता)
dhāvataḥof those running
dhāvataḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootdhāvat (कृदन्त; √dhāv धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), षष्ठी (6th), बहुवचन; (sarvabhṛtyānām) इत्यस्य विशेषणम्
sarva-bhṛtyāḥall the servants/attendants
sarva-bhṛtyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhṛtya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (सर्वे भृत्याः)
tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
yewho
ye:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
anyeothers
anye:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
tānto them
tān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; सर्वनाम
uvācahe said
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Type: kshetra

Scene: A fearsome dānava leaps from a throne-like seat, armor and weapons flashing; behind him a troop surges forward, attendants scrambling to keep pace as he turns to command them mid-stride.

D
dānava (implied from prior verse)
T
troops (sainyā)
A
attendants (bhṛtyāḥ)

FAQs

Adharma is unsettled by dharmic power; sacred rites can trigger the exposure and movement of hostile forces.

Dharmāraṇya, indirectly, as the ritual setting whose Vedic sound drives the narrative and affects even demons.

No new prescription; this verse narrates the reaction of the hostile being to the ongoing Vedic rite.