Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13

एवमेषा महादिव्या काजेशैः स्थापिता तदा । रक्षार्थं सर्वजंतूनां सत्यमंदिरवासिनाम्

evameṣā mahādivyā kājeśaiḥ sthāpitā tadā | rakṣārthaṃ sarvajaṃtūnāṃ satyamaṃdiravāsinām

ดังนี้เทวีผู้ยิ่งใหญ่และทิพย์ยิ่งนั้น ได้รับการสถาปนาในกาลนั้นโดยเหล่ากาเชศะ เพื่อคุ้มครองสรรพสัตว์ทั้งปวง—โดยเฉพาะผู้พำนักในสัตยมันทิระ อันเป็นวิหารแห่งสัจจะ

एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: ‘thus/in this manner’)
एषाthis (she)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
महा-दिव्याgreatly divine
महा-दिव्या:
Visheshana
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + दिव्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (एषा)
काजेशैःby the Kājeśas (lords of Kāja)
काजेशैः:
Karana / Karta (Agent in passive/कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootकाजेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; (सम्भाव्य) ‘काजेश’ = काज-ईशाः/काजाधिपाः (विशेषसमूह-नाम)
स्थापिताwas installed
स्थापिता:
Kriya (Passive predicate/कर्मणि-क्रिया)
TypeVerb
Root√स्थाप् (धातु) → स्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) कर्मणि-प्रयोगे मुख्यक्रियापदवत् (‘was installed/placed’)
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
रक्षा-अर्थम्for protection
रक्षा-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootरक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; समस्तपदम् अव्ययवत्; द्वितीया-एकवचनरूपेण प्रयुक्तम् (purpose)
सर्व-जंतूनाम्of all beings
सर्व-जंतूनाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + जंतु (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
सत्य-मंदिर-वासिनाम्of those dwelling in the temple of Truth
सत्य-मंदिर-वासिनाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + मंदिर (प्रातिपदिक) + वासिन् (√वस् धातु; वासिन् प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सत्यमन्दिरे वसन्ति ये); पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘सर्वजंतूनाम्’ इत्यस्य विशेषण/अपेक्षया विशेषसम्बन्धः

Deductive (Dharmāraṇya narrative frame): Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages

Tirtha: Satyamandira (within Dharmāraṇyaka)

Type: temple

Scene: A temple labeled ‘Satyamandira’ with the newly installed Devī; protective aura spreads outward to all creatures—humans, animals, and forest beings—suggesting universal guardianship.

M
Mahādivyā Devī
K
Kājeśas
S
Satyamandira
A
All beings (Sarvajantu)

FAQs

Sacred institutions and truthful living are upheld by divine protection; the temple-space becomes a refuge for all beings.

Satyamandira within the Dharmāraṇya sacred complex is highlighted as a protected abode.

No explicit rite; the verse centers on sthāpana (installation) for rakṣā (protection).