Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 52

ब्रह्मोवाच । भवतां सर्वभक्षत्वं देवकार्यं क्रियेत चेत् । कर्त्तव्यं च ततो वम्र्यो यज्ञसिद्धिर्यथा भवेत् । वम्रीशा सा तदा वत्स पुनरेवमुवाच ह

brahmovāca | bhavatāṃ sarvabhakṣatvaṃ devakāryaṃ kriyeta cet | karttavyaṃ ca tato vamryo yajñasiddhiryathā bhavet | vamrīśā sā tadā vatsa punarevamuvāca ha

พระพรหมตรัสว่า “หากความสามารถในการกินได้ทุกสิ่งของพวกเจ้า จะถูกนำไปใช้เพื่อกิจของเหล่าเทวะแล้วไซร้ โอ้วมฺรยะ จงกระทำให้เป็นไปเพื่อให้ยัญพิธีสำเร็จสมบูรณ์” ครั้นแล้วราชินีแห่งวมฺรยะ โอ้ลูกเอ๋ย ก็กล่าวขึ้นอีกดังนี้

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
भवताम्of you (all)
भवताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
सर्वभक्षत्वम्the state of eating everything
सर्वभक्षत्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + भक्षत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वं भक्षयति इति/सर्वभक्षः तस्य भावः)
देवकार्यंa task for the gods
देवकार्यं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (देवानां कार्यम्)
क्रियेतshould be done
क्रियेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
चेत्if
चेत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक-निपात (conditional particle)
कर्त्तव्यम्to be done / obligatory
कर्त्तव्यम्:
Vidhi (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
ततःthen / from that
ततः:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रयोग (adverb)
वम्र्यःthe Vamrī (ant-queen)
वम्र्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवम्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (वैदिक/पुराण-प्रयोगे रूपान्तरम्)
यज्ञसिद्धिःsuccess of the sacrifice
यज्ञसिद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ + सिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (यज्ञस्य सिद्धिः)
यथाso that / as
यथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारार्थक (as/so that)
भवेत्may be / should become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
वम्रीशाqueen/lady of the ants
वम्रीशा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवम्री + ईशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वम्र्याः ईशा/स्वामिनी)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
वत्सO child / dear one
वत्स:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थक (again)
एवम्thus
एवम्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
indeed
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/खलु-अर्थक-निपात (emphatic particle)

Brahmā

Listener: King (nṛpa) addressed in the frame narrative

Scene: Brahmā, serene and four-faced, instructs the Vamrī-queen and her ant-like retinue to employ their gnawing power for the gods’ sacrificial work so the yajña may be completed.

B
Brahmā
V
Vamryaḥ
V
Vamrīśā
Y
Yajña
D
Devas

FAQs

Even extraordinary powers must be directed by dharma: Brahmā frames the act as legitimate only when it serves righteous cosmic duty (yajña-siddhi).

The broader Dharmāraṇya setting is implied; this verse emphasizes sacrificial accomplishment rather than a named pilgrimage spot.

The aim is explicitly yajña-siddhi—actions should be performed to ensure the sacrifice is successfully completed.