Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 79

तस्मादपींद्रसेनाख्यस्तस्य पुत्रो महाबलः । चंद्रांगदोस्मि नाम्नाहं नवोढः श्वशुरालये । विहरन्यमुनातोये निमग्नो देवचोदितः

tasmādapīṃdrasenākhyastasya putro mahābalaḥ | caṃdrāṃgadosmi nāmnāhaṃ navoḍhaḥ śvaśurālaye | viharanyamunātoye nimagno devacoditaḥ

“จากพระองค์นั้นได้มีโอรสชื่ออินทรเสน ผู้มีกำลังยิ่งใหญ่; ข้าพเจ้าเป็นบุตรของท่าน ชื่อจันทรางคทะ ครั้นเพิ่งอภิเษกใหม่และพำนัก ณ เรือนสัสสุระ เมื่อเริงเล่นในสายน้ำยมุนา ข้าพเจ้าถูกจมลง—ด้วยพระบัญชาจากเทพ”

तस्मात्from him/therefrom
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also)
इन्द्रसेनाख्यःnamed Indrasena
इन्द्रसेनाख्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइन्द्रसेन + आख्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (इन्द्रसेन इति आख्या यस्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (पुत्रस्य)
तस्यhis
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th), एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
महाबलःvery strong
महाबलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महद् बलं यस्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (पुत्रस्य)
चन्द्राङ्गदःCandrāṅgada
चन्द्राङ्गदः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचन्द्र + अङ्गद (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (चन्द्र इव अङ्गदः/चन्द्रनामकः अङ्गदः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; साधनम् (by name)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
नवोढःnewly married
नवोढः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव + ऊढ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (नवः ऊढः = newly married); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (अहम्)
श्वशुरालयेin (my) father-in-law's house
श्वशुरालये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्वशुर + आलय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्वशुरस्य आलयः); पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
विहरन्while roaming/playing
विहरन्:
Karta (Agent participle/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-हृ (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (अहम्) इत्यस्य विशेषणम्
यमुनातोयेin the waters of the Yamunā
यमुनातोये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयमुना + तोय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (यमुनायाः तोयम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
निमग्नःsubmerged/sunk
निमग्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-मज्ज् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (अहम्) इत्यस्य विशेषणम्
देवचोदितःimpelled by a god
देवचोदितः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeAdjective
Rootदेव + चोदित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (देवेन चोदितः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (निमग्नः/अहम्)

Rājaputra (Chandrāṅgada)

Tirtha: Yamunā

Type: river

Listener: Takṣaka

Scene: A youthful prince, newly married, plays in the Yamunā; the water suddenly deepens and draws him under as if guided by an unseen hand; above, ripples and lotus leaves; below, a shadowed path toward a jeweled underworld.

I
Indrasena
C
Candrāṅgada
Y
Yamunā
D
deva (divine agency)

FAQs

Purāṇic narratives emphasize daiva (divine providence): life’s turns may be guided by unseen sacred purposes.

The Yamunā is explicitly mentioned as the river where the pivotal event occurred.

None directly; the context highlights the sanctity of Yamunā waters rather than prescribing a rite.