Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 70

फणामणिमयूखाढ्यैरसंख्यैः पन्नगोत्तमैः । उपासितं प्रांजलिभिश्चित्ररत्नविभूषितैः

phaṇāmaṇimayūkhāḍhyairasaṃkhyaiḥ pannagottamaiḥ | upāsitaṃ prāṃjalibhiścitraratnavibhūṣitaiḥ

พระองค์ทรงมีนาคชั้นเลิศนับไม่ถ้วนคอยเฝ้าบูชา เปี่ยมด้วยรัศมีแก้วมณีบนพังพาน; ยืนประนมมือ พร้อมประดับด้วยรัตนะอัศจรรย์

फणामणिमयूखाढ्यैःby/with those rich in rays from hood-gems
फणामणिमयूखाढ्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootफणा (प्रातिपदिक) + मणि (प्रातिपदिक) + मयूख (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; समासः—फणा-मणि-मयूख-आढ्यैः (फणामणीनां मयूखैः आढ्यैः)
असंख्यैःcountless
असंख्यैः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसंख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
पन्नगोत्तमैःby the best of serpents
पन्नगोत्तमैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपन्नग (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; समासः—पन्नग-उत्तमैः (पन्नगानाम् उत्तमैः)
उपासितम्attended upon, worshipped
उपासितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउप-आस् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; धातुः—आस् (आस्ते) उपसर्गः—उप
प्राञ्जलिभिःby those with folded hands
प्राञ्जलिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (प्राञ्जलि = अञ्जलिं कृत्वा स्थितः)
चित्ररत्नविभूषितैःadorned with variegated gems
चित्ररत्नविभूषितैः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + विभूषित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; समासः—चित्र-रत्न-विभूषितैः (चित्रैः रत्नैः विभूषितैः)

Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)

Scene: A ring of countless Nāga nobles around Takṣaka, each with gem-lit hoods casting colored rays; all stand in añjali-mudrā, their bodies adorned with intricate jewels, forming a radiant mandala of devotion.

T
Takṣaka
P
pannagottama (chief Nāgas)
P
phaṇāmaṇi (hood-gems)

FAQs

Even mighty beings uphold reverence and service; humility and ordered devotion are honored across realms.

None; the scene is set in Takṣaka’s Nāga-court in Pātāla.

No explicit rite is prescribed; the verse depicts the gesture of reverence (prāñjali) as courtly devotion.