Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13

तस्मिन्पुरे महाकालं वसंतं परमेश्वरम् । संपूजयत्यसौ भक्त्या चन्द्रसेनो नृपोत्तमः

tasminpure mahākālaṃ vasaṃtaṃ parameśvaram | saṃpūjayatyasau bhaktyā candraseno nṛpottamaḥ

ในนครนั้น พระเจ้าจันทรเสนะ ผู้ประเสริฐยิ่งในหมู่กษัตริย์ ได้บูชาพระมหากาล ผู้เป็นปรเมศวรผู้สถิตอยู่ ณ ที่นั้น ด้วยศรัทธาภักดี

तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन (Singular)
पुरेin the city
पुरे:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
महाकालम्Mahākāla
महाकालम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक; महा + काल)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
वसन्तम्dwelling, residing
वसन्तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवसत् (धातु √वस् ‘to dwell’ + शतृ/शानच्; वर्तमानकृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकृदन्त (present participle)
परमेश्वरम्the Supreme Lord
परमेश्वरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपरमेश्वर (प्रातिपदिक; परम + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
संपूजयतिworships, honors
संपूजयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पूज् (धातु) उपसर्गः सम्
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
असौthat (man), he
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
चन्द्रसेनःCandrasena
चन्द्रसेनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्रसेन (प्रातिपदिक; चन्द्र + सेन)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नृपोत्तमःthe best of kings
नृपोत्तमः:
Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृपोत्तम (प्रातिपदिक; नृप + उत्तम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Sūta (deduced; Ujjayinī-Mahākāla māhātmya narration)

Tirtha: Mahākāla kṣetra (Avanti/Ujjayinī)

Type: kshetra

Scene: Inside a grand city-temple, King Candrasena stands with folded hands before Mahākāla’s liṅga, lamps blazing, priests chanting; the deity’s presence is felt as still, immense, and protective.

U
Ujjayinī (Ujjain)
M
Mahākāla
P
Parameśvara
C
Candrasena

FAQs

Devotional worship of the presiding deity of a sacred city is portrayed as the highest royal dharma.

Ujjayinī’s Mahākāla—iconic Śiva of Ujjain, central to the city’s māhātmya.

Saṃpūjā—complete worship of Mahākāla performed with bhakti.