Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 24

यो विप्रो विरहार्तः सन्मृतः कामविमोहितः । सोऽस्याः पाणिग्रहं कृत्वा भवेस्मिन्निधनं गतः

yo vipro virahārtaḥ sanmṛtaḥ kāmavimohitaḥ | so'syāḥ pāṇigrahaṃ kṛtvā bhavesminnidhanaṃ gataḥ

พราหมณ์ผู้นั้น—ทุกข์ระทมด้วยความพลัดพรากและหลงมัวเมาด้วยกาม—ได้ตายไป; และในชาตินี้เมื่อรับมือนางเป็นภรรยาแล้ว ก็กลับถึงความตายอีกครั้ง

yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम
vipraḥa Brahmin
vipraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
virahārtaḥdistressed by separation
virahārtaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootviraha + ārta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विरहेण आर्तः इति (तृतीया/सप्तमी-तत्पुरुषार्थ)
sanbeing
san:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootas (धातु) + śatṛ (कृत्-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being’ (participial)
mṛtaḥdied/was dead
mṛtaḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootmṛ (धातु) + kta (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘dead’
kāmavimohitaḥdeluded by desire
kāmavimohitaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāma + vimohita (vi+√muh, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कामेन विमोहितः इति तृतीया-तत्पुरुष
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम
asyāḥof her
asyāḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘of her’
pāṇigrahamhand-taking (marriage)
pāṇigraham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpāṇi + graha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; पाणेः ग्रहः इति षष्ठी-तत्पुरुष
kṛtvāhaving done
kṛtvā:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + ktvā (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया ‘having done’
bhavein the world/life
bhave:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in (this) existence’
asminin this
asmin:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम; भवे इत्यस्य विशेषणम्
nidhanamdeath/end
nidhanam:
Gati-karma (Goal/Object of motion/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootnidhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः लक्ष्य (goal)
gataḥwent/reached
gataḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु) + kta (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘gone/reached’

Unclear from excerpt (narrative voice within Brahmottarakhaṇḍa)

Scene: A brāhmaṇa consumed by separation and desire dies; later, after marrying the same woman in another life, he meets death again—an image of karmic repetition and the wheel of saṃsāra.

B
Brāhmaṇa

FAQs

Unresolved desire and attachment can bind beings across lives, producing repeated suffering until purified by dharma and devotion.

No tīrtha is referenced in this verse.

Only the term pāṇigraha (marriage) appears; no ritual steps are prescribed.