Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 17

अस्यां चासक्तहृदयः स विप्रो मोहयंत्रितः । कदाचिदपि नैवागाज्ज्येष्ठपत्नीं पतिव्रताम्

asyāṃ cāsaktahṛdayaḥ sa vipro mohayaṃtritaḥ | kadācidapi naivāgājjyeṣṭhapatnīṃ pativratām

พราหมณ์ผู้นั้นมีใจผูกพันกับนาง ถูกเครื่องลวงแห่งโมหะพันธนาการไว้ จึงไม่เคยแม้สักคราวไปหาเมียหลวงผู้เป็นปติวรตา ผู้ซื่อสัตย์มั่นคง

अस्याम्in her
अस्याम्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)
आसक्तहृदयःwhose heart was attached (to her)
आसक्तहृदयः:
Viśeṣaṇa (Adjective)
TypeAdjective
Rootआसक्त (कृदन्त, √सञ्ज्/सक्त) + हृदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य हृदयम् आसक्तम्)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विप्रःthe brāhmaṇa
विप्रः:
Samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मोहयन्त्रितःcontrolled by delusion
मोहयन्त्रितः:
Viśeṣaṇa (Adjective)
TypeAdjective
Rootमोह (प्रातिपदिक) + यन्त्रित (कृदन्त, √यन्त्र्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुषः (मोहेन यन्त्रितः = restrained/controlled by delusion)
कदाचित्ever/at any time
कदाचित्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (at some time/ever)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even/also), बलार्थे (emphatic)
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation)
एवat all/indeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphasis/only)
अगात्went
अगात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ज्येष्ठपत्नीम्the elder wife
ज्येष्ठपत्नीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक) + पत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः कर्मधारयः (elder wife)
पतिव्रताम्devoted to her husband
पतिव्रताम्:
Viśeṣaṇa (Adjective)
TypeAdjective
Rootपति (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (devoted to her husband)

Śrī Devī (continuing narration)

Listener: Muni/assembly (implied)

Scene: The brāhmaṇa, eyes clouded by infatuation, remains with the younger wife; the elder wife—quiet, devoted, and dignified—stands apart, neglected yet steadfast in her vow.

Ś
Śrī Devī
V
Vipra (brāhmaṇa)
J
Jyeṣṭha-patnī (elder wife)
B
Bhāminī (implied)

FAQs

Moha (delusion) distorts duty: attachment leads to neglect of rightful responsibilities, harming dharma and generating suffering.

No tīrtha is named; the verse delivers a dharmic warning within a karmic backstory.

None; it is a narrative moral lesson about gṛhastha conduct.