Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 37

एतत्सर्वमशेषेण त्रिपुंड्रस्य च लक्षणम् । ब्रूहि मे जगतां नाथ लोकानुग्रहकाम्यया

etatsarvamaśeṣeṇa tripuṃḍrasya ca lakṣaṇam | brūhi me jagatāṃ nātha lokānugrahakāmyayā

ข้าแต่พระนาถ ผู้เป็นที่พึ่งแห่งโลกทั้งหลาย ด้วยความปรารถนาจะเกื้อกูลและโปรดปรานแก่ชนทั้งปวง ขอพระองค์ทรงอธิบายลักษณะของตรีปุณฑระทั้งหมดนี้แก่ข้าพเจ้าโดยไม่ให้ตกหล่น

एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संकेतः—उक्तप्रश्नसमूहः
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (एतत्)
अशेषेणcompletely, without omission
अशेषेण:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formअव्ययभावे तृतीया-एकवचन (instrumental used adverbially): ‘without remainder/entirely’
त्रिपुण्ड्रस्यof the tripuṇḍra
त्रिपुण्ड्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + पुण्ड्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; द्विगु-समासः
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
लक्षणम्characteristics, definition
लक्षणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (Request/आज्ञा)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचनरूपम् (enclitic); अत्र चतुर्थी (4th/सम्प्रदान) ‘to me’
जगताम्of the worlds
जगताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
नाथO Lord
नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
लोकानुग्रहकाम्ययाwith the desire to favor the worlds
लोकानुग्रहकाम्यया:
Hetu (Cause/Motive/हेतु)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—(लोकानां अनुग्रहः) तस्य काम्यया = लोकानुग्रहकाम्यया (desire for world’s favor); तृतीया हेतौ/करणे ‘with/for the sake of’

Sanatkumāra

Listener: Jagatāṃ Nātha (Maheshvara/Rudra)

Scene: Sanatkumara’s compassionate resolve is foregrounded: he requests exhaustive instruction so he can extend grace to people; the scene shows an implied audience beyond the immediate dialogue—pilgrims/householders awaiting guidance.

S
Sanatkumāra
J
Jagannātha (Lord of the worlds—epithet here for Śiva)
T
Tripuṇḍra
L
Lokānugraha

FAQs

Spiritual knowledge is sought not only for oneself, but to extend compassion and guidance to the wider world.

No tīrtha is mentioned; the emphasis is on transmitting a universally applicable Śaiva dharma.

A request for the complete lakṣaṇa (definition and characteristics) of Tripuṇḍra-wearing, to be taught in full detail.