Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

सागरांश्च नदीर्गत्वा क्रमाद्रेवां समागतः । चचार परया भक्त्या ध्यानमुग्रं हुताशनः

sāgarāṃśca nadīrgatvā kramādrevāṃ samāgataḥ | cacāra parayā bhaktyā dhyānamugraṃ hutāśanaḥ

เมื่อไปยังมหาสมุทรและสายน้ำทั้งหลายตามลำดับแล้ว หุตาศนะ (อัคนี) ก็มาถึงแม่น้ำเรวา ในที่นั้นท่านได้บำเพ็ญด้วยภักติอันยิ่ง กระทำสมาธิอันเข้มข้นอย่างเคร่งครัด

सागरान्oceans
सागरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नदीःrivers
नदीः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
गत्वाhaving gone (to)
गत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
क्रमात्gradually, in sequence
क्रमात्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभावार्थे (adverbial: ‘in order/gradually’)
रेवाम्(to) Revā (Narmadā)
रेवाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
समागतःarrived
समागतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘आगतः’
चचारwandered, moved about
चचार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
परयाsupreme, intense
परया:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘भक्त्या’ इत्यस्य विशेषण
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
ध्यानम्meditation
ध्यानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
उग्रम्fierce, intense
उग्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘ध्यानम्’ इत्यस्य विशेषण
हुताशनःHutāśana (Agni, Fire)
हुताशनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहुताशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: हुतम्+अशनः (‘who eats oblations’)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: Agni, radiant yet subdued by austerity, arrives at the banks of the Revā after wandering among seas and rivers; he sits in intense meditation, flames contained, the river shimmering as a sacred witness.

H
Hutāśana (Agni)
R
Revā (Narmadā)
S
Sāgara
N
Nadī (rivers)

FAQs

Pilgrimage is paired with inner practice—bhakti and dhyāna turn travel into transformation.

Revā (Narmadā) is presented as a culminating sacred destination for Agni’s tīrtha-journey.

Meditation (dhyāna) and devotional discipline (bhakti) are highlighted as the pilgrim’s practice.