Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थः श्रीरेवास्नानमाचरन् । तस्य शुश्रूषणं चक्रे लक्ष्मणोऽपि तदाज्ञया

jyotiṣmatīpurīsaṃsthaḥ śrīrevāsnānamācaran | tasya śuśrūṣaṇaṃ cakre lakṣmaṇo'pi tadājñayā

ประทับอยู่ ณ นครโยติษมตี พระองค์ทรงประกอบพิธีสรงน้ำอันเป็นมงคลในแม่น้ำเรวาเป็นนิตย์ ตามพระบัญชา พระลักษมณ์ก็ถวายการปรนนิบัติรับใช้ด้วย

ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थःsituated in the city Jyotiṣmatī
ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्योतिष्मती (प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक) + संस्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (ज्योतिष्मतीपुर्याम् संस्थः = ‘situated in Jyotiṣmatī city’)
श्रीरेवास्नानम्the revered bath in the Revā
श्रीरेवास्नानम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + रेवास्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (श्रीमत् रेवास्नानम्)
आचरन्performing
आचरन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + चर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्ग: आ-; ‘practising/performing’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
शुश्रूषणम्service/attendance
शुश्रूषणम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootशुश्रूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चक्रेdid/performed
चक्रे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
लक्ष्मणःLakṣmaṇa
लक्ष्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also)
तदाज्ञयाby his command
तदाज्ञया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य आज्ञया)

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha: Jyotiṣmatīpurī Revā-ghāṭa

Type: ghat/kshetra

Scene: Rāma residing in Jyotiṣmatī performs regular Revā bathing; Lakṣmaṇa stands nearby in attentive service, holding garments/water-pot, embodying disciplined companionship.

J
Jyotiṣmatī (city)
R
Revā (Narmadā)
R
Rāma (implied)
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Pilgrimage is lived through daily discipline: repeated river-bathing and humble service support sustained spiritual practice.

The Revā (Narmadā) near Jyotiṣmatī, presented as a setting for sacred bathing and austerity.

Revā-snān (bathing in the Narmadā) and śuśrūṣā (attentive service) are highlighted.