Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

लयमायाति यस्माद्धि जगत्सर्वं चराचरम् । तेन लिङ्गमिति प्रोक्तं पुराणज्ञैर्महर्षिभिः

layamāyāti yasmāddhi jagatsarvaṃ carācaram | tena liṅgamiti proktaṃ purāṇajñairmaharṣibhiḥ

เพราะจากพระองค์แท้จริง สรรพโลกทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ย่อมเข้าสู่ความสลาย (ปรลัย) ฉะนั้นมหาฤษีผู้รู้ปุราณะจึงประกาศเรียกพระองค์ว่า ‘ลึงค์’

लयम्dissolution, absorption
लयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; गत्यर्थ-उपपद (goal)
आयातिgoes/comes to, reaches
आयाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यस्मात्from whom/which
यस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; सर्वनाम
हिindeed, for
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतु-प्रदर्शक
जगत्the world
जगत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (जगत्)
चराचरम्moving and unmoving
चराचरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचर + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (जगत्)
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu/Karana (Cause/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
लिङ्गम्“liṅga”
लिङ्गम्:
Pratipadya (Quoted term)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (इति-उद्धरणे नाम)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
प्रोक्तम्is declared/called
प्रोक्तम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भाव (said/declared)
पुराणज्ञैःby the knowers of the Purāṇas
पुराणज्ञैः:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootपुराणज्ञ (प्रातिपदिक: पुराण + ज्ञ)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
महर्षिभिःby great sages
महर्षिभिः:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक: महा + ऋषि)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

Narmadā-devī (contextual continuation)

Tirtha: Revā (Narmadā) liṅga-sthānas

Type: kshetra

Listener: Lok-eśa addressed in surrounding verses; brāhmaṇa listener in frame narrative

Scene: A cosmic tableau: worlds, beings, and elements stream inward like rivers into a luminous liṅga at the center, signifying pralaya; sages label it ‘Liṅga’.

L
Liṅga
M
Maharṣis
P
Purāṇa-jñas

FAQs

Śiva as Liṅga is linked to ultimate dissolution (laya), teaching that all existence culminates in the Supreme.

The verse is doctrinal within the Revākhaṇḍa setting, supporting the sanctity of the local Liṅga-tīrtha on the Narmadā.

No direct prescription; it provides the theological basis for Liṅga worship.