Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सर्वपापहरं पार्थ गोपारेश्वरमुत्तमम् । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं पुण्यं भूमितले नृप

śrīmārkaṇḍeya uvāca | narmadādakṣiṇe kūle tīrthaṃ paramaśobhanam | sarvapāpaharaṃ pārtha gopāreśvaramuttamam | godehānniḥsṛtaṃ liṅgaṃ puṇyaṃ bhūmitale nṛpa

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: โอ้ปารถะ ณ ฝั่งใต้แห่งแม่น้ำนรมทา มีทีรถะอันงดงามยิ่ง—โคปาเรศวร ผู้ประเสริฐสูงสุด ผู้ขจัดบาปทั้งปวง. โอ้พระราชา ณ ที่นั้นบนพื้นพิภพมีลิงคะอันศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งปรากฏออกมาจากกายของโค

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (honorific qualifier)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
नर्मदायाḥof the Narmadā
नर्मदायाḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
दक्षिणेon the southern
दक्षिणे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कूल-विशेषण
कूलेbank
कूले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
तीर्थम्a sacred ford/place
तीर्थम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन
परम-शोभनम्supremely beautiful
परम-शोभनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + शोभन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारय (intensifying: 'supremely beautiful')
सर्व-पाप-हरम्removing all sins
सर्व-पाप-हरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (determinative: 'remover of all sins')
पार्थO Pārtha
पार्थ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
गोपारेश्वरम्(the deity) Gopāreśvara
गोपारेश्वरम्:
Apposition (विशेष्य/नाम)
TypeNoun
Rootगोपार (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (determinative proper name)
उत्तमम्excellent/supreme
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; गोपारेश्वर-विशेषण
गो-देहात्from a cow's body
गो-देहात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (determinative: 'from the body of a cow')
निःसृतम्emerged/issued forth
निःसृतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिः+सृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; लिङ्ग-विशेषण
लिङ्गम्liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन
पुण्यम्holy
पुण्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; लिङ्ग-विशेषण
भूमि-तलेon the earth's surface
भूमि-तले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (determinative: 'on the surface of the earth')
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Gopāreśvara

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: On the lush southern bank of the Narmadā, a radiant liṅga rests upon the earth; a cow stands nearby as the miraculous source, while sages and pilgrims bow; the river flows with sacred calm.

M
Mārkaṇḍeya
N
Narmadā (Revā)
G
Gopāreśvara
Ś
Śiva (implied by liṅga)

FAQs

Holy places connected to Śiva, especially on the Narmadā, are celebrated as powerful means for purification and removal of sin.

Gopāreśvara Tīrtha on the southern bank of the Narmadā (Revā).

No specific rite is prescribed here; the verse introduces the tīrtha and its sin-destroying power.