Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23
Devanagari script
कद्रूरुवाच । यथाहं न भवे दासी तत्कार्यं च विचिन्त्यताम् । विशध्वं रोमकूपेषु ह्युच्चैःश्रवहयस्य तु
Transliteration
kadrūruvāca | yathāhaṃ na bhave dāsī tatkāryaṃ ca vicintyatām | viśadhvaṃ romakūpeṣu hyuccaiḥśravahayasya tu
Translation
กัทรูกล่าวว่า “จงใคร่ครวญวิธีที่เราจะไม่ต้องเป็นทาสีเถิด พวกเจ้าจงเข้าไปสู่รูขุมขนแห่งขนของม้าอุจไฉศรวานั้น”
Word by Word
कद्रूःKadrū
कद्रूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकद्रू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उवाच
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यथाso that
यथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formसम्बन्ध/प्रकार-अव्यय (conj./adverb: so that/as)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुष, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
भवेmay become
भवे:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) → भवे
Formलोट्-लकारार्थे विधिलिङ्/आशीर्लिङ् (Optative/विधिलिङ्), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
दासीa maidservant
दासी:
Karma (Predicate complement/कर्मसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootदासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate noun)
तत्that
तत्:
Visheshana (Determiner/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासे पूर्वपदत्वेन
कार्यम्task/means
कार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
विचिन्त्यताम्let it be considered
विचिन्त्यताम्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + चिन्त् (धातु) → विचिन्त्यताम्
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोग (let it be considered)
विशध्वम्enter/spread (yourselves)
विशध्वम्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + शद्/शद् (धातु) → विशध्वम्
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), बहुवचन; आत्मनेपद
रोमकूपेषुin the hair-pores
रोमकूपेषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरोम (प्रातिपदिक) + कूप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रोम्णां कूपाः = hair-pores); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/for)
उच्चैःश्रवहयस्यof Uccaiḥśravas’s horse
उच्चैःश्रवहयस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउच्चैःश्रवस् (प्रातिपदिक) + हय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उच्चैःश्रवसः हयः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारण-अव्यय (but/indeed)
Speaker
Kadrū
Visual Art Cues
Scene: Kadrū, intent on avoiding servitude, commands the serpents to slip into the pores of Uccaiḥśravā’s hair; the scene is charged with clandestine motion and moral darkness.
Characters & Entities
K
KadrūU
UccaiḥśravāS
Serpents (Nāgāḥ)FAQs
Manipulating appearances to win a wager is adharma; it shows how fear of loss can drive deceit.
None.
None; it is a command to commit deception, not a dharmic rite.