Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 16

तस्मिन् विशीर्णशैलाग्रे सरित्सरोविवर्जिते । नानातरंगभिन्नोद आवर्तोद्वर्तसंकुले

tasmin viśīrṇaśailāgre saritsarovivarjite | nānātaraṃgabhinnoda āvartodvartasaṃkule

ณ ที่นั้น บนยอดเขาที่แตกพัง—ปราศจากแม่น้ำและสระ—สายน้ำถูกคลื่นนานาประเภทซัดแตกพร่าง อัดแน่นด้วยวังวนและกระแสน้ำปั่นป่วน

तस्मिन्in that (place)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; सर्वनाम
विशीर्णशैलाग्रेon the crumbled mountain-peak
विशीर्णशैलाग्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविशीर्ण (वि-√शॄ (धातु), क्त-प्रत्यय ‘broken/crumbled’) + शैल (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शैलस्य अग्रे; विशीर्णं शैलाग्रम्)
सरित्सरोविवर्जितेdevoid of rivers and lakes
सरित्सरोविवर्जिते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसरित् (प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक) + विवर्जित (वि-√वृज्/वर्ज् (धातु), क्त-प्रत्यय ‘devoid of’)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सरित्-सरः-रहितम्)
नानाvarious
नाना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक-प्रयोग)
Formअव्यय; विशेषणार्थे ‘various’
तरंगभिन्नोदwhose waters are broken/churned by waves
तरंगभिन्नोद:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतरंग (प्रातिपदिक) + भिन्न (√भिद् (धातु), क्त-प्रत्यय) + उद (उदक/उद- ‘water’, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपद); समासः—तत्पुरुषः (तरङ्गैः भिन्नः उदः/उदकप्रवाहः)
आवर्तोद्वर्तसंकुलेcrowded with whirlpools and upheavals
आवर्तोद्वर्तसंकुले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआवर्त (प्रातिपदिक) + उद्वर्त (प्रातिपदिक) + संकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (आवर्तैः उद्वर्तैश्च संकुलम्)

Unknown (contextual narrator in Revā Khaṇḍa)

Tirtha: Revā (contextual)

Type: kshetra

Listener: Tīrtha-seeking interlocutor(s)

Scene: Jagged, broken mountain ridges protruding from a churning ocean; no rivers or lakes; waters fractured by many wave-forms, dense whirlpools, and surging eddies under a dark sky.

C
Cosmic ocean
M
Mountains
W
Whirlpools (āvarta)

FAQs

Worldly stability can vanish in time’s upheavals; refuge in the Lord and dharma is the steady path amid cosmic turbulence.

None; it is a descriptive scene of cosmic waters rather than a localized tīrtha praise.

None.