Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र मङ्गलेश्वरमुत्तमम् । स्थापितं भूमिपुत्रेण लोकानां हितकाम्यया

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchettu rājendra maṅgaleśvaramuttamam | sthāpitaṃ bhūmiputreṇa lokānāṃ hitakāmyayā

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: ต่อจากนั้น โอ ราชาเอก จงไปยังมังคเลศวรอันประเสริฐ ซึ่งบุตรแห่งแผ่นดินได้สถาปนาไว้ด้วยความปรารถนาจะเกื้อกูลสรรพชน

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (उपपद) + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
ततःthen / thereafter
ततः:
Temporal/Logical marker (क्रम/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘तस्मात्/अनन्तरम्’
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Injunctive action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
तुindeed / and
तु:
Discourse particle (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञाम् इन्द्रः)
मङ्गलेश्वरम्Maṅgaleśvara (Lord of auspiciousness)
मङ्गलेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमङ्गल (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः (मङ्गलस्य ईश्वरः)
उत्तमम्excellent / supreme
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘मङ्गलेश्वरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
स्थापितम्established
स्थापितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), कर्मणि प्रयोगः; ‘मङ्गलेश्वरम्’ इत्यस्य विशेषणम् (स्थापितं [लिङ्गम्/देवालयम्])
भूमिपुत्रेणby the son of the earth (a king)
भूमिपुत्रेण:
Kartr/Agent in passive (कर्ता-हेतु)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूमेः पुत्रः)
लोकानाम्of the people/worlds
लोकानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
हितकाम्ययाwith the desire for their welfare
हितकाम्यया:
Hetu/Instrument (Cause/Means/करण)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः (हितं कामयते इति/हितस्य कामना) — ‘हितकाम्या’ = कल्याणेच्छा

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Maṅgaleśvara

Type: kshetra

Listener: Rājendra (king), contextually the Pāṇḍava king in this Revā dialogue frame

Scene: Mārkaṇḍeya instructs a king on pilgrimage; in the background stands Maṅgaleśvara temple with a prominent liṅga shrine, flags, and pilgrims approaching; a symbolic ‘son of the earth’ founder is shown installing the liṅga for the people’s welfare.

M
Mārkaṇḍeya
M
Maṅgaleśvara
B
Bhūmi-putra (epithet)

FAQs

Pilgrimage is framed as dharma that supports both personal auspiciousness and the welfare of society.

Maṅgaleśvara, a Śiva-site introduced at the start of Revā Khaṇḍa Adhyāya 69.

A direct pilgrimage injunction: “one should go” (gacchet) for Maṅgaleśvara-darśana.