Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

यो यं काममभिध्यायेत्ततः स लभते नृप । मातृतीर्थात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

yo yaṃ kāmamabhidhyāyettataḥ sa labhate nṛpa | mātṛtīrthātparaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

ข้าแต่มหาราช ผู้ใดเพ่งพิจารณาความปรารถนาใด ณ ที่นั้น ย่อมได้สมดังปรารถนา; ตีรถะที่ยิ่งกว่ามาตฤตีรถะไม่เคยมีมา และจักไม่มีในกาลหน้า

यःwho (whoever)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
यम्which/whom
यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
कामम्desire, wish
कामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अभिध्यायेत्should meditate upon / contemplate
अभिध्यायेत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-ध्यै (धातु)
Formलकारः विधिलिङ् (Optative), पुरुषः प्रथम (3rd), वचनम् एकवचन, परस्मैपदम्
ततःthereupon, from that
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक from तद्)
Formअव्ययम्; उपपद-क्रियाविशेषणम् (adverb: 'thereupon/from that')
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
लभतेobtains
लभते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलकारः लट् (Present), पुरुषः प्रथम (3rd), वचनम् एकवचन, आत्मनेपदम्
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
मातृतीर्थात्than the Mātṛ-tīrtha / from the mother-tīrtha
मातृतीर्थात्:
Apādāna (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootमातृतीर्थ (प्रातिपदिक) = मातृ + तीर्थ (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (mother's sacred ford/place)
परम्higher, superior
परम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'तीर्थम्')
तीर्थम्sacred place/pilgrimage spot
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
भूतम्been, existed
भूतम्:
Vidheyaviśeṣaṇa (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootभू (धातु) → भूत (कृदन्त)
Formभूत-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate: 'has been')
nor/not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलकारः लृट् (Simple Future), पुरुषः प्रथम (3rd), वचनम् एकवचन, परस्मैपदम्

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Mātṛtīrtha

Type: kshetra

Listener: King (nṛpa)

Scene: A king listens as a sage extols Mātṛtīrtha’s unmatched greatness; the riverbank glows; pilgrims meditate with saṅkalpa; a subtle aura suggests wish-fulfillment.

M
Mātṛtīrtha
K
King (nṛpa)
D
Desire-fulfillment (kāma-siddhi)

FAQs

The Purāṇic teaching exalts tīrtha as a concentrated field of grace where sincere intention and devotion ripen into attainment.

Mātṛtīrtha, declared unsurpassed among sacred fords in this passage.

No new rite is introduced here; it culminates the section with a phalaśruti proclaiming the tīrtha’s supreme efficacy for desired aims.