Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44
रञ्जनाद्रञ्जना प्रोक्ता धात्वर्थे राजसत्तम । तृणवीरुधगुल्माद्यास्तिर्यञ्चः पक्षिणस्तथा । तानुद्भूतान्नयेत्स्वर्गं तेनोक्ता वायुवाहिनी
rañjanādrañjanā proktā dhātvarthe rājasattama | tṛṇavīrudhagulmādyāstiryañcaḥ pakṣiṇastathā | tānudbhūtānnayetsvargaṃ tenoktā vāyuvāhinī
ด้วยความหมายตามรากศัพท์จากคำว่า ‘รัญชนะ’ (ทำให้รื่นรมย์/แต้มสีให้สดใส) โอ้พระราชาผู้ประเสริฐ นางจึงได้ชื่อว่า ‘รัญชนา’ หญ้า เถาวัลย์ พุ่มไม้ และสรรพสัตว์ทั้งหลาย ทั้งสัตว์เดรัจฉานและนก เมื่อบังเกิดขึ้นในอาณาแห่งนาง นางย่อมนำพาไปสู่สวรรค์; เพราะเหตุนั้นนางจึงชื่อว่า ‘วายุวาหินี’ ผู้ถูกลมพา/ผู้พาด้วยลม
Mārkaṇḍeya (deduced from immediate narrative context; address to a king)
Tirtha: Rañjanā; Vāyuvāhinī (Revā/Narmadā epithets)
Type: river
Listener: A king (rāja-sattama)
Scene: The river as a living current of delight, with grasses and creepers flourishing on her banks; animals and birds appear blessed, and a subtle wind-current motif carries petals upward toward a heavenly realm.
FAQs
The Purāṇa frames sacred geography as salvific: contact with a tīrtha elevates beings, and even its name encodes its spiritual function.
Revā Khaṇḍa tīrthas denoted by the names “Rañjanā” and “Vāyuvāhinī,” explained through etymology and merit.
No explicit vow or donation is prescribed; the verse explains the name-derivation and the salvific power attributed to the tīrtha.