Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

त्रिरात्रं कुरुते योऽत्र शुचिः स्नात्वा जितेन्द्रियः । पक्षं मासं च षण्मासमब्दमेकं कदाचन

trirātraṃ kurute yo'tra śuciḥ snātvā jitendriyaḥ | pakṣaṃ māsaṃ ca ṣaṇmāsamabdamekaṃ kadācana

ผู้ใด ณ ที่นี้ เมื่อชำระกายใจให้บริสุทธิ์ อาบน้ำและข่มอินทรีย์แล้ว ตั้งอยู่ในนียมะสามราตรี—หรือครึ่งเดือน หนึ่งเดือน หกเดือน กระทั่งครบหนึ่งปี—ย่อมได้บุญตามที่ประกาศแห่งทีรถะศักดิ์สิทธิ์นี้

त्रिरात्रम्for three nights
त्रिरात्रम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; द्विगु-समास (three nights); कर्म/कालपरिमाण
कुरुतेdoes, performs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
शुचिःpure
शुचिः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; विशेषणम् ‘यः’
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive); पूर्वक्रिया (having bathed)
जितेन्द्रियःself-controlled (having conquered the senses)
जितेन्द्रियः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootजित (√जि धातु, क्त-प्रत्यय) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; बहुव्रीहि (whose senses are conquered); विशेषणम् ‘यः’
पक्षम्(for) a fortnight
पक्षम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; कालपरिमाण
मासम्(for) a month
मासम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; कालपरिमाण
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
षण्मासम्(for) six months
षण्मासम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootषट् + मास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; द्विगु-समास (six months); कालपरिमाण
अब्दम्(for) a year
अब्दम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootअब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; कालपरिमाण
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; विशेषणम् ‘अब्दम्’
कदाचनat any time, ever
कदाचन:
Kriya-viseshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: at any time/ever)

Narrator (contextual Purāṇic voice; speaker not explicit in this verse)

Tirtha: Koṭiliṅga

Type: kshetra

Scene: A disciplined pilgrim living by the river/temple precinct, bathing at dawn, seated in meditation with controlled senses, marking days of observance (3 nights to longer periods).

FAQs

Purity, bathing at the tīrtha, and sense-control empower even short observances to yield great religious merit.

A tīrtha within the Revā Khaṇḍa (Narmadā sacred geography) is being praised; the verse refers to it as ‘here’ (atra).

Snāna (ritual bathing) combined with niyama/self-restraint and undertaking a vrata for a chosen duration (3 nights to 1 year).