Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

ईश्वर उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा यथा गङ्गावतारिता । देवैः सर्वैर्महाभागा सर्वलोकहिताय वै

īśvara uvāca | śṛṇuṣvaikamanā bhūtvā yathā gaṅgāvatāritā | devaiḥ sarvairmahābhāgā sarvalokahitāya vai

อีศวรตรัสว่า: “จงฟังด้วยจิตตั้งมั่นว่า พระคงคาถูกอัญเชิญลงมาอย่างไร เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่สรรพโลก นางผู้เป็นมหาภาคินีได้ถูกเหล่าเทวะทั้งปวงอัญเชิญให้เสด็จลงมา”

ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
एकमनाःsingle-minded
एकमनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (एकं मनः यस्य)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (Gerund/Absolutive); पूर्वकालिक-क्रिया
यथाas, how
यथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानार्थक (as/how)
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अवतारिताwas brought down
अवतारिता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-तॄ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘अवतारिता’ = ‘brought down’
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
सर्वैःall
सर्वैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying देवैः)
महाभागाmost fortunate, illustrious (she)
महाभागा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् भागः यस्याः)
सर्वलोकहितायfor the welfare of all worlds
सर्वलोकहिताय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + हित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वलोकस्य हितम्)
वैindeed
वै:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/उपपद (emphatic particle)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Gaṅgā (as tīrtha-rājñī)

Type: river

Listener: A king/royal listener (nareśvara/mahīpati addressed in adjacent verses)

Scene: Īśvara begins the sacred narration, instructing the listener to be single-minded, then announces the story of Gaṅgā’s descent accomplished by the gods for the good of all worlds.

Ī
Īśvara
Ś
Śiva
G
Gaṅgā
D
Devas

FAQs

Divine acts like Gaṅgā’s descent are framed as universal compassion—sacred rivers exist for the purification and welfare of beings.

The narrative is a prelude to Devāśilā/Puṇyā within the Revā Khaṇḍa, contextualized through Gaṅgā’s descent.

Mental discipline is implied: attentive listening (śravaṇa) with one-pointed mind is presented as the proper way to receive tīrtha-māhātmya.