Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महावीर्यश्चेदिनाथो महाबलः । वीरसेन इति ख्यातो मण्डलाधिपतिर्नृप

īśvara uvāca | āsītpurā mahāvīryaścedinātho mahābalaḥ | vīrasena iti khyāto maṇḍalādhipatirnṛpa

อีศวรตรัสว่า: กาลก่อนมีพระราชาแห่งแคว้นเจดี ผู้ทรงเดชานุภาพและกำลังยิ่งนัก เป็นที่รู้จักนามว่า วีรเสนะ ผู้ครองมณฑลแห่งอาณาจักร

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन
आसीत्there was
आसीत्:
Kriya (Existence/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb: ‘formerly’)
महावीर्यःof great valor
महावीर्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय (‘महच्च तत् वीर्यं यस्य’ as adjective: very valorous)
चेदिनाथःlord of Cedi
चेदिनाथः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचेदि (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘चेदेः नाथः’ = lord of Cedi)
महाबलःvery strong
महाबलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय (‘great strength’)
वीरसेनःVīrasena
वीरसेनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक) + सेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय (proper name)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/नामनिर्देश (quotative particle: ‘thus’)
ख्यातःrenowned (as)
ख्यातः:
Kriya (Predicative participle/विधेय)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; ‘renowned/called’
मण्डलाधिपतिःruler of the province
मण्डलाधिपतिः:
Karta (Apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘मण्डलस्य अधिपतिः’ = ruler of a realm)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: देवशिला

Type: kshetra

Listener: उत्तानपाद

Scene: ईश्वर कथा आरम्भ करता है—चेदिराज वीरसेन का परिचय; राजसभा, ध्वज, अस्त्र, परंतु धर्मपूर्ण शांत राज्य

Ī
Īśvara (Śiva)
C
Cedi
V
Vīrasena

FAQs

Purāṇas teach tīrtha and dharma through exemplary rulers whose lives set the stage for sacred instruction.

The verse begins a narrative within the Devaśilā māhātmya section of Revā Khaṇḍa, though no site is named in this line.

None; it introduces a historical-sacred narrative about King Vīrasena.