Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 109

चक्रतुर्जागरं रात्रौ ध्यायन्तो धरणीधरम् । ततः प्रभातसमये दृष्ट्वा स्नानोत्सुकं जनम्

cakraturjāgaraṃ rātrau dhyāyanto dharaṇīdharam | tataḥ prabhātasamaye dṛṣṭvā snānotsukaṃ janam

ทั้งสองทำการตื่นเฝ้าตลอดราตรี พลางเพ่งภาวนาต่อพระผู้ทรงค้ำจุนแผ่นดิน ครั้นยามรุ่งอรุณก็เห็นหมู่ชนกระตือรือร้นจะลงสรงน้ำ

चक्रतुःthe two did
चक्रतुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपदम्
जागरम्vigil / wakefulness
जागरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजागर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
ध्यायन्तःmeditating
ध्यायन्तः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि
धरणीधरम्the bearer of the earth (Viṣṇu)
धरणीधरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (धरणीं धरति इति)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
प्रभात-समयेat dawn-time
प्रभात-समये:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभात (प्रातिपदिक) + समय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रभातस्य समये)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
स्नान-उत्सुकम्eager to bathe
स्नान-उत्सुकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्नान (प्रातिपदिक) + उत्सुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (जनम्); तत्पुरुषः (स्नाने उत्सुकः)
जनम्people
जनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

Īśvara (Śiva), in dialogue context

Scene: All-night vigil: the couple sits in meditation on Viṣṇu; at first light, crowds with water-pots and towels move toward the river/ghāṭa, creating a pilgrimage procession.

D
Dharaṇīdhara
C
Cakratīrtha

FAQs

Vigil (jāgaraṇa) with sustained remembrance of the Divine prepares the mind for purifying tīrtha-rites at dawn.

The passage belongs to the Cakratīrtha context within the Revā-khaṇḍa (sacred zone connected with the Revā/Narmadā region).

Keeping night vigil and proceeding at dawn for tīrtha-snān (ritual bathing).