Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

गुहामध्यं प्रविष्टोऽसौ योगाभ्यासमुपाश्रितः । लिङ्गं तु स्थापितं तेन मार्कण्डेश्वरसंज्ञितम्

guhāmadhyaṃ praviṣṭo'sau yogābhyāsamupāśritaḥ | liṅgaṃ tu sthāpitaṃ tena mārkaṇḍeśvarasaṃjñitam

เขาเข้าไปสู่ส่วนในของถ้ำ อาศัยการฝึกโยคะเป็นที่พึ่ง แล้วได้สถาปนาลึงค์ไว้ ณ ที่นั้น ซึ่งเป็นที่รู้จักนามว่า “มารกันเฑศวร”

गुहामध्यम्the middle/interior of the cave
गुहामध्यम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (guhāyāḥ madhyam)
प्रविष्टःhaving entered
प्रविष्टः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (having entered)
असौthat man, he
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
योगाभ्यासम्practice of yoga
योगाभ्यासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + अभ्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (योगस्य अभ्यासः)
उपाश्रितःhaving taken refuge in / devoted to
उपाश्रितः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउप-आ-श्रि (धातु) → उपाश्रित (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (having resorted to)
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तुindeed, but
तु:
Discourse particle (Nipāta/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
स्थापितम्was स्थापित/installed
स्थापितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थापित (णिच् causative + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (causative PPP: set up)
तेनby him
तेन:
Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
मार्कण्डेश्वरसंज्ञितम्named ‘Mārkaṇḍeśvara’
मार्कण्डेश्वरसंज्ञितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमार्कण्ड (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त; √ज्ञा धातु, क्त; सम्-उपसर्ग)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (मार्कण्डेश्वर इति संज्ञा यस्य)

Īśvara (Śiva) (continuing the reply)

Tirtha: Mārkaṇḍeśvara

Type: cave

Listener: Uttānapāda

Scene: Mārkaṇḍeya enters deep into a cave, seated in yogic posture; beside him a newly established liṅga on a stone pedestal, with subtle offerings and a calm, charged atmosphere.

M
Mārkaṇḍeya
M
Mārkaṇḍeśvara

FAQs

Inner discipline (yoga) and outer consecration (liṅga-pratiṣṭhā) together generate enduring sacred power in a place.

The cave-shrine where Mārkaṇḍeya established the Mārkaṇḍeśvara liṅga.

Liṅga स्थापना (pratiṣṭhā/installation) is referenced as the founding act of the shrine.