Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

तिष्ठते च सदा तत्र विष्णुपादाग्रसंस्थिता । अम्भसो न भवेन्मार्गः कुण्डमध्यस्थितस्य च

tiṣṭhate ca sadā tatra viṣṇupādāgrasaṃsthitā | ambhaso na bhavenmārgaḥ kuṇḍamadhyasthitasya ca

พระองค์ทรงสถิตอยู่ที่นั่นเป็นนิตย์ ณ เบื้องหน้าพระบาทของพระวิษณุ; และสำหรับผู้ยืนอยู่กลางกุณฑะนั้น ย่อมไม่มีทางให้น้ำไหลออกไปได้

तिष्ठतेstands/remains
तिष्ठते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (always)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
विष्णुपादाग्रसंस्थिताsituated at the tip of Viṣṇu’s foot
विष्णुपादाग्रसंस्थिता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविष्णु + पाद + अग्र + सम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formसमास: विष्णोः पादस्य अग्रे (सप्तमी-तत्पुरुष) + संस्थिता (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (नदी/रेखाया इत्यादेः)
अम्भसःof water
अम्भसः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
भवेत्would be/should be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मार्गःpath/way
मार्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कुण्डमध्यस्थितस्यof (one) situated in the middle of the pond
कुण्डमध्यस्थितस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकुण्ड + मध्य + सम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formसमास: कुण्डस्य मध्ये (सप्तमी-तत्पुरुष) + स्थित (क्त); पुं/नपुंसक, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन; ‘of one situated in the middle of the pond’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक

Sūta (deduced)

Tirtha: Viṣṇupāda-agra-sannidhi kuṇḍa (as described)

Type: kund

Listener: King (nṛpa)

Scene: A sacred pond (kuṇḍa) in a temple precinct; Janārdana’s presence is shown near/at the feet motif; a pilgrim stands at the center of the kuṇḍa while water appears mysteriously still, without outward flow.

V
Viṣṇu (Janārdana)
V
Viṣṇupāda (Viṣṇu’s feet)
K
Kuṇḍa (sacred tank)

FAQs

The tīrtha is depicted as divinely ‘sealed’ and protected—symbolizing steadfast grace and contained sanctity.

A Viṣṇupāda-marked kuṇḍa within the Brahmeśa/Śūlabheda sacred complex of Revā Khaṇḍa.

No explicit injunction, but the imagery supports tīrtha-snān (bathing) and reverential approach to the kuṇḍa.