Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

आश्वस्य च मुहूर्तेन उन्मत्त इव संस्तदा । निरीक्ष्य च दिशः सर्वा इदं वचनमब्रवीत्

āśvasya ca muhūrtena unmatta iva saṃstadā | nirīkṣya ca diśaḥ sarvā idaṃ vacanamabravīt

ครั้นสงบใจอยู่ชั่วครู่ เขาก็ลุกขึ้นราวกับผู้หลงงง แล้วทอดพระเนตรไปทุกทิศ ก่อนตรัสถ้อยคำนี้

आश्वस्यhaving regained composure
आश्वस्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√श्वस् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्यय-भावकृदन्त (absolutive) from ā-√श्वस् = ‘having recovered breath/being consoled’; अव्ययत्वेन प्रयोगः
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय (conjunction)
मुहूर्तेनin a moment / after a short while
मुहूर्तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचनम्; काल-करणम् (instrumental of time)
उन्मत्तःmad / distraught
उन्मत्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउन्मत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (राज्ञः)
इवas if
इव:
Upama-marker (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपमा-वाचक-निपातः
सन्being
सन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ) from √अस्; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्; ‘being’
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)
निरीक्ष्यhaving looked around
निरीक्ष्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (gerund) = ‘having looked/examined’
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय
दिशःdirections
दिशः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचनम्
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचनम्; विशेषणम् (दिशः)
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदं (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचनम्
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचनम्
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Rājā (the king)

Tirtha: Revā-kṣetra

Type: kshetra

Scene: The king rises unsteadily, eyes wide, scanning the four directions as if seeking an unseen culprit; priests and attendants watch, the altar still quiet.

R
Rājā
B
Brāhmaṇas

FAQs

When dharma seems disrupted, one should respond with alertness and inquiry rather than panic—seeking clarity before action.

The setting belongs to the Revā Khaṇḍa (Narmadā/Revā sacred geography), though this verse itself is a narrative transition rather than direct tīrtha-praise.

No direct prescription here; it introduces a consultation about an irregularity connected to the sacrificial fire.