Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

पिनाकपाणिं वरदं त्रिशूलिनमुमापतिं ह्यन्धकनाशनं च । चन्द्रार्धमौलिं गजकृत्तिवाससं दृष्ट्वा पपाताग्रगतं समीक्ष्य

pinākapāṇiṃ varadaṃ triśūlinamumāpatiṃ hyandhakanāśanaṃ ca | candrārdhamauliṃ gajakṛttivāsasaṃ dṛṣṭvā papātāgragataṃ samīkṣya

ครั้นเห็นพระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงคันศรปิณากะ ประทานพร ทรงตรีศูล เป็นสวามีแห่งอุมา ผู้ปราบอันธกะ ทรงมงกุฎจันทร์เสี้ยว และทรงนุ่งห่มหนังช้าง ประทับยืนอยู่เบื้องหน้า เขาเพ่งมองแล้วหมอบกราบลงด้วยความเคารพ

पिनाकपाणिम्him whose hand holds the Pināka (bow)
पिनाकपाणिम्:
Karma (Object of seeing)
TypeNoun
Rootpināka + pāṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘पिनाकः पाणौ यस्य’
वरदम्boon-giving
वरदम्:
Karma (Qualifier)
TypeAdjective
Rootvarada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (of Śiva)
त्रिशूलिनम्the trident-bearer
त्रिशूलिनम्:
Karma (Qualifier)
TypeNoun
Roottri + śūlin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः—‘त्रिशूलं अस्ति यस्य’ (as possessive adjective-noun)
उमापतिम्the husband of Umā
उमापतिम्:
Karma (Qualifier)
TypeNoun
Rootumā + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘उमायाः पतिः’
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
अन्धकनाशनम्the destroyer of Andhaka
अन्धकनाशनम्:
Karma (Qualifier)
TypeNoun
Rootandhaka + nāśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘अन्धकस्य नाशनः’
and
:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
चन्द्रार्धमौलिम्he whose crest bears the half-moon
चन्द्रार्धमौलिम्:
Karma (Qualifier)
TypeNoun
Rootcandra + ardha + mauli (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘चन्द्रस्य अर्धं मौलौ यस्य’
गजकृत्तिवाससम्wearing an elephant-hide garment
गजकृत्तिवाससम्:
Karma (Qualifier)
TypeNoun
Rootgaja + kṛtti + vāsas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘गजकृत्तिः वासः यस्य’ (wearing elephant-hide as garment)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyā (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभावः; पूर्वक्रिया
पपातfell down
पपात:
Kriyā (Predicate verb)
TypeVerb
Rootpat (धातु)
Formलिट् (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
अग्रगतम्standing in front/advanced
अग्रगतम्:
Karma (Qualifier)
TypeAdjective
Rootagra + gata (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः—‘अग्रे गतः’ (gone in front); विशेषणम् (of the seen deity)
समीक्ष्यhaving looked closely
समीक्ष्य:
Kriyā (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootsam-īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभावः; पूर्वक्रिया (after looking well)

Narrator

Tirtha: Revā-tīra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Mahārāja

Scene: Śiva manifests before the ascetic: Pināka in hand, triśūla-bearing, Uma’s lord, Andhaka-slayer, half-moon on matted locks, wearing elephant hide; the devotee, overwhelmed, falls prostrate at His feet.

Ś
Śiva
U
Umā (Pārvatī)
A
Andhaka
P
Pināka
T
Triśūla

FAQs

True austerity culminates in darśana, and the proper response to divine presence is surrender and reverent prostration.

The Revā/Narmadā setting is implied as the sacred ground where Śiva grants direct vision to the devotee.

No new prescription here; it narrates the result of prior tapas—Śiva’s appearance and the devotee’s pranāma.