Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 42

गङ्गा षष्टिसहस्रैस्तु क्षेत्रपालैः प्रपूज्यते । तदर्धैरन्यतीर्थानि रक्षन्ते नात्र संशयः

gaṅgā ṣaṣṭisahasraistu kṣetrapālaiḥ prapūjyate | tadardhairanyatīrthāni rakṣante nātra saṃśayaḥ

พระคงคาได้รับการสักการะบูชาอย่างศักดิ์สิทธิ์โดยเหล่าเกษตรปาละผู้พิทักษ์เขตศักดิ์สิทธิ์หกหมื่นตน ส่วนท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์อื่น ๆ ได้รับการคุ้มครองด้วยจำนวนครึ่งหนึ่ง—ปราศจากข้อสงสัย

गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
षष्टि-सहस्रैःby sixty-thousands (i.e., by sixty thousand)
षष्टि-सहस्रैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootषष्टि (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); संख्यासमास (द्विगु)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थे (emphasis/contrast)
क्षेत्रपालैःby the guardians of the sacred place
क्षेत्रपालैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootक्षेत्रपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुष (क्षेत्रस्य पालः)
प्रपूज्यतेis worshipped
प्रपूज्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु) उपसर्गः प्र-
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
तदर्धैःby half of those
तदर्धैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); तत्पुरुष (तस्य अर्धम्)
अन्य-तीर्थानिother holy places
अन्य-तीर्थानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); कर्मधारय (अन्यानि तीर्थानि)
रक्षन्तेare protected / protect (themselves)
रक्षन्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

Skanda (deduced from Skanda Purana narrative framework)

Tirtha: Gaṅgā-tīrtha (archetypal reference)

Type: river

Scene: A wide Gaṅgā river vista with luminous kṣetrapālas stationed along ghāṭas and riverbanks, forming a protective ring; pilgrims offer añjali while the river glows with sanctity.

G
Gaṅgā
K
Kṣetrapāla
T
Tīrtha

FAQs

Tīrthas are living sacred realms guarded by divine protectors; reverence and purity are demanded within them.

Gaṅgā as the paradigmatic tīrtha, contrasted with other tīrthas protected by fewer kṣetrapālas.

No specific rite is commanded; the verse establishes the doctrine of kṣetrapāla-guardianship and implied reverence.