Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 90

Devanagari script

राज्ञ्युवाच । भगवन्मानुषे लोके देवास्तुष्यन्ति कैर्व्रतैः । कानि दानानि दीयन्ते येषां च स्यान्महत्फलम्

Transliteration

rājñyuvāca | bhagavanmānuṣe loke devāstuṣyanti kairvrataiḥ | kāni dānāni dīyante yeṣāṃ ca syānmahatphalam

Translation

พระราชินีทูลว่า: “ข้าแต่ภควาน ในโลกมนุษย์ เทพทั้งหลายพอพระทัยด้วยวัตรใดบ้าง? และควรถวายทานสิ่งใดจึงจะมีผลยิ่งใหญ่?”

Word by Word

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (the queen)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (said)

• भगवन्: O Lord
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम् (O Lord)

• मानुषे: human
• मानुषे: Adhikarana (Location-qualifier/अधिकरणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; लोके इति विशेष्यस्य विशेषणम् (in human)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (in the world)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (the gods)

• तुष्यन्ति: are pleased
• तुष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तुष् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम् (are pleased)

• कैः: by which
• कैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (by which/with what)

• व्रतैः: by vows
• व्रतैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (by vows)

• कानि: which
• कानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (which)

• दानानि: gifts
• दानानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (gifts/charities)

• दीयन्ते: are given
• दीयन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (are given)

• येषाम्: of which
• येषाम्: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (of which)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (and)

• स्यात्: may be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकारः (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (would be/may be)

• महत्: great
• महत्: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; फलम् इति विशेष्यस्य विशेषणम् (great)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (result/fruit)

Speaker

Rājñī (the Queen/Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha sphere

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience (implied)

Visual Art Cues

Scene: A courtly queen respectfully asks Nārada about which vows please the gods and which gifts yield great fruit; Nārada poised to enumerate dharmas, with manuscripts and ritual vessels nearby.

Characters & Entities

• Rājñī (queen)
• Nārada (addressed as Bhagavan)
• Devāḥ (gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seek clarity on practice: vows (vrata) and charity (dāna) are central dharmic means for divine grace and spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this question-verse; it frames teachings that may connect to the Revā (Narmadā) sacred landscape later in the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse asks about prescriptions—vratas and dānas that please the gods and yield great merit.