Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 13

नागेश्वराश्च सप्तैव रेवातीरद्वयेऽपि तु । सप्तैव वह्निविहितान्यथाप्यावर्तसप्तकम्

nāgeśvarāśca saptaiva revātīradvaye'pi tu | saptaiva vahnivihitānyathāpyāvartasaptakam

ทั้งสองฝั่งแห่งแม่น้ำเรวายังมีนาเคศวรเจ็ดแห่ง อีกเจ็ดแห่งสถาปนาโดยวหฺนิ (ไฟ) และยังมีอาวรรต-สัปตกะ คือหมู่เจ็ดแห่งแห่งวังวนศักดิ์สิทธิ์ด้วย

नागेश्वराःthe Nāgeśvaras
नागेश्वराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नागस्य ईश्वराः/नागेश्वर-नामकाः)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्दः; विशेषणम्
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात
रेवातीरद्वयेon the two banks of the Revā
रेवातीरद्वये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरेवातीरद्वय (प्रातिपदिक; रेवा + तीर + द्वय)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रेवायाः तीरयोः द्वये)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्दः; विशेषणम्
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात
वह्निविहितानिordained/established by Agni
वह्निविहितानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवह्नि + विहित (कृदन्त, क्त; वि + धा)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (वह्निना विहितानि)
अथthen
अथ:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक (then)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also)
आवर्तसप्तकम्the set of seven whirlpools/turns
आवर्तसप्तकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआवर्तसप्तक (प्रातिपदिक; आवर्त + सप्तक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आवर्तानां सप्तकम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narration style)

Tirtha: Nāgeśvara (7), Vahni-vihita tīrthas (7), Āvarta-saptaka (7)

Type: ghat

Listener: sages (implicit)

Scene: A dramatic river scene: Revā flowing between two banks dotted with seven Nāgeśvara shrines; a fire altar consecrating another set; seven visible whirlpools marked as sacred, with pilgrims offering from ghāṭs.

N
Nāgeśvara
R
Revā (Narmadā)
V
Vahni (Agni)
Ā
Āvarta (whirlpool/eddy tīrtha-group)

FAQs

The Revā’s sanctity is portrayed as extending across both banks and even into natural river features (āvarta), each integrated into a Śaiva tīrtha-map.

Grouped tīrthas: seven Nāgeśvaras, seven Vahni-vihita tīrthas, and the Āvarta-saptaka (seven āvarta sites).

No explicit rite; the text indicates recognition and visitation of these categorized tīrthas as part of the Revā pilgrimage tradition.