Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

मार्कण्डेश्वरतीर्थानि दश तेषु मुनीश्वराः । दशादित्यभवान्यत्र नवैव कपिलेश्वराः

mārkaṇḍeśvaratīrthāni daśa teṣu munīśvarāḥ | daśādityabhavānyatra navaiva kapileśvarāḥ

ในหมู่นั้นมีมารกัณฑเษวรตีรถะสิบแห่ง โอ้เจ้าแห่งมุนี; ที่นี่มีสถานอาทิตยะสิบแห่ง และมีคปิเลศวรเก้าแห่ง

मार्कण्डेश्वरतीर्थानिthe Mārkaṇḍeśvara tīrthas
मार्कण्डेश्वरतीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेश्वरतीर्थ (प्रातिपदिक; मार्कण्ड + ईश्वर + तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मार्कण्डेश्वरस्य तीर्थानि)
दशten
दश:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; अत्र ‘दश (10)’—प्रमाणवाचक विशेषणम्
तेषुamong them/in those
तेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7), बहुवचन; सर्वनाम
मुनीश्वराःlords among sages (Munīśvaras)
मुनीश्वराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनीश्वर (प्रातिपदिक; मुनि + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारयः (मुनिः एव ईश्वरः)
दशten
दश:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्दः; विशेषणम्
आदित्यभवानिthe Ādityabhava (tīrthas)
आदित्यभवानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआदित्यभव (प्रातिपदिक; आदित्य + भव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आदित्यस्य भवानि/भव-सम्बद्धानि)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषणम्
नवnine
नव:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्दः; विशेषणम्
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (only/just)
कपिलेश्वराःthe Kapileśvaras
कपिलेश्वराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपिलेश्वर (प्रातिपदिक; कपिल + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कपिलस्य ईश्वराः/कपिलेश्वर-नामकाः)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narration style)

Tirtha: Mārkaṇḍeśvara-tīrtha (group), Āditya-related tīrthas (group), Kapileśvara (group)

Type: kshetra

Listener: munīśvarāḥ (lords of sages)

Scene: A conceptual ‘map’ scene: three clusters of shrines indicated—ten Mārkaṇḍeśvaras, ten solar/Āditya sites, nine Kapileśvaras—arrayed along a stylized river, with icons for sage, sun, and Kapila.

M
Mārkaṇḍeśvara
Ā
Āditya (Sun)
K
Kapileśvara

FAQs

The Revā region is portrayed as a multi-layered sacred map where Śiva, sages, and solar divinity converge through named tīrthas.

Groups of sites are highlighted: ten Mārkaṇḍeśvara tīrthas, ten Āditya-connected tīrthas, and nine Kapileśvara shrines.

No explicit ritual is prescribed; the verse is enumerative, supporting tīrtha-yātrā planning and reverential remembrance.