Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

त्रयाणामपि लोकानां महती पावनी स्मृता । यत्र तत्र मृतस्यापि ध्रुवं गाणेश्वरी गतिः

trayāṇāmapi lokānāṃ mahatī pāvanī smṛtā | yatra tatra mṛtasyāpi dhruvaṃ gāṇeśvarī gatiḥ

นางเป็นที่ระลึกว่าเป็นผู้ชำระให้บริสุทธิ์ยิ่งใหญ่แก่ทั้งสามโลก และผู้ใดจะสิ้นชีวิต ณ ที่ใดก็ตามโดยอาศัยความศักดิ์สิทธิ์ของนาง ผู้นั้นย่อมได้ “คติแห่งคเณศวร” คือได้เข้าถึงหมู่คณะคณะแห่งพระศิวะอย่างแน่นอน

त्रयाणाम्of the three
त्रयाणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘लोकानाम्’ इति विशेष्यस्य संख्याविशेषणम्
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/also)
लोकानाम्of the worlds
लोकानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
महतीgreat
महती:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘पावनी’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पावनीpurifier (holy river)
पावनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपावनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
स्मृताis regarded
स्मृता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्मृता’ = ‘is remembered/considered’
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb: where)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (correlative adverb: there)
मृतस्यof one who has died
मृतस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृत (प्रातिपदिक; √मृ क्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; ‘मृतस्य’ = ‘of the dead (person)’
अपिeven
अपि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (even)
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Nishchaya (Certainty/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; निश्चयार्थक क्रियाविशेषण (adverb: certainly)
गाणेश्वरीbelonging to Gaṇeśa / Gaṇeśa-like
गाणेश्वरी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगाणेश्वर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘गतिः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम् (गणेशसम्बन्धिनी)
गतिःdestination/attainment
गतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Unspecified in the snippet (context suggests a Purāṇic narrator describing tīrtha-māhātmya to a king)

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: river

Scene: Narmadā as a radiant goddess spanning the three worlds; a departing soul is gently received by Śiva’s gaṇas—attendants with tridents and drums—signifying ‘gāṇeśvarī gatiḥ’.

Ś
Śiva (implied via Gaṇeśvarī gati)

FAQs

Association with a powerful tīrtha purifies profoundly, and even death connected with such sanctity is said to culminate in a Śaiva, Gaṇa-like attainment.

The verse praises the sanctity of the Revā-region tīrtha being described in Adhyāya 23, within the Viśalyā–Saṅgama/associated waters context.

No explicit rite is prescribed here; the verse states the tīrtha’s purifying power and the assured spiritual destination connected with it.