Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

मार्कण्डेय उवाच । एतानि तव संक्षेपात्प्राधान्यात्कथितानि च । न शक्तो विस्तराद्वक्तुं संख्यां तीर्थेषु पाण्डव

mārkaṇḍeya uvāca | etāni tava saṃkṣepātprādhānyātkathitāni ca | na śakto vistarādvaktuṃ saṃkhyāṃ tīrtheṣu pāṇḍava

มารกันเฑยะกล่าวว่า: สิ่งเหล่านี้เราได้กล่าวแก่ท่านโดยย่อ ตามความสำคัญเท่านั้น โอ้ปาณฑวะ เราไม่อาจพรรณนาจำนวนแห่งทิรถะอันศักดิ์สิทธิ์โดยพิสดารได้

मार्कण्डेयःMarkandeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
एतानिthese (things)
एतानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन
तवof you/your
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
संक्षेपात्briefly; from brevity
संक्षेपात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootसंक्षेप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ/कारणार्थे
प्राधान्यात्due to importance/primacy
प्राधान्यात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootप्राधान्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; कारणार्थे
कथितानिtold/related
कथितानि:
Kriya (Predicate participle/क्रियाविशेषण-प्रयोग)
TypeVerb
Rootकथित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कथ्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
शक्तःable
शक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (to implied ‘अहम्’)
विस्तरात्in detail; from elaboration
विस्तरात्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण-भाव)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; प्रकार/सीमार्थे ‘in detail’
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), अव्ययभाव
संख्याम्the number/count
संख्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
तीर्थेषुin the sacred places
तीर्थेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), बहुवचन
पाण्डवO Pandava
पाण्डव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā/Narmadā (collective tīrtha-field)

Type: kshetra

Listener: Pāṇḍava (addressed as nṛpa)

Scene: A sage (Mārkaṇḍeya) seated in a forest āśrama by a riverbank, addressing a royal listener; palm-leaf manuscript and a distant ribbon of the Narmadā with many ghāṭas implied.

M
Mārkaṇḍeya
P
Pāṇḍava (listener)
T
Tīrthas (general)

FAQs

The sacred landscape is vast beyond enumeration; one should honor the principal tīrthas with faith rather than seek exhaustive catalogues.

The broader Revā (Narmadā) tīrtha network—introduced as innumerable and renowned.

No specific rite here; it frames the discourse as a selective summary of major tīrthas.