Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेद्धराधीश तीर्थं परमशोभनम् । जमदग्निरिति ख्यातं यत्र सिद्धो जनार्दनः

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gaccheddharādhīśa tīrthaṃ paramaśobhanam | jamadagniriti khyātaṃ yatra siddho janārdanaḥ

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: ต่อจากนั้น โอ้เจ้าแห่งแผ่นดิน พึงไปยังตีรถะอันงดงามยิ่ง ชื่อว่า ‘ชะมทัคนิ’ ที่ซึ่งชนารทนะประทับอยู่ในฐานะสิทธะผู้บรรลุแล้ว

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: then/from there)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
धराधीशO lord of the earth (king)
धराधीश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधरा + अधीश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (धरायाः अधीशः)
तीर्थम्to a sacred place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन (accusative singular)
परमशोभनम्most beautiful
परमशोभनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम + शोभन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समासः (अत्यन्तं शोभनम्)
जमदग्निःJamadagni
जमदग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजमदग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
इतिthus/‘as’
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative particle)
ख्यातम्renowned (as)
ख्यातम्:
Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘ख्यात’ = renowned
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb: where)
सिद्धःaccomplished/perfected
सिद्धः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
जनार्दनःJanārdana (Viṣṇu)
जनार्दनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजनार्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: जमदग्नि-तीर्थ

Type: kshetra

Listener: युधिष्ठिर (धराधीश)

Scene: तीर्थ-मार्ग पर राजा/यात्री-समूह; आगे रमणीय नदी-तट पर ‘जमदग्नि-तीर्थ’ का तोरण/घाट; वहाँ जनार्दन की दिव्य प्रतिमा/प्रकाशमान सन्निधि, ऋषि मार्कण्डेय मार्गदर्शन करते हुए

M
Mārkaṇḍeya
J
Jamadagni-tīrtha
J
Janārdana

FAQs

The tīrtha-landscape is multi-sectarian: even within a river pilgrimage, Viṣṇu (Janārdana) is revealed as powerfully present at specific sites.

Jamadagni-tīrtha, described as supremely beautiful and sanctified by Janārdana’s siddhi.

Pilgrimage—going to the tīrtha (gacchet); no additional rite is specified in this verse.